Επάγγελμα

 Επάγγελμα

Αξία επαγγέλματος  - Αξία εργασίας 

Επαγγελματικός προσανατολισμός:

είναι η επιστημονικά οργανωμένη και συστηματοποιημένη διαδικασία  που βοηθά τους μαθητές στις μελλοντικές τους επιλογές ως προς τις σπουδές ή την την επαγγελματική τους σταδιοδρομία, λαμβάνοντας υπόψη την προσωπικότητά τους και τις εξελίξεις στην αγορά εργασίας.

Σχολικός επαγγελματικός προσανατολισμός ΣΕΠ:

ειναι το σχολικό μάθημα που επιδιώκει να βοηθήσει τον μαθητή στην επιλογή του κατάλληλου επαγγέλματος με βάση την εκπαίδευση , τις ιδιαίτερες ικανότητες του και τις ειδικές συνθήκες της αγοράς. Σήμερα το μάθημα αυτό είναι υποτιμημένο και δεν συγκεντρώνει την απαραίτηταη σημασία. 

Η αναγκαιότητα του επαγγελματικού προσανατολισμού:

1. ο νέος δεν είναι πάντα σε θέση να προσχεδιάσει χωρίς βοήθεια το μέλλον του επειδη

-δε διαθέτει διανοητική ωριμότητα 

-κινείται από επιθυμίες και φιλοδοξία 

-βιώνει στην εφηβεία σημαντικές βιολογικές και ψυχολογικές αλλαγές οι οποίες δεν του επιτρέπει να σκέφεται νηφάλια 

-δεν έχει διαμορφώσει αυτόνομη προσωπικότητα 

2.  οι ραγδαίες οικονομικές και τεχνολογικές εξελίξεις στην εποχή μας

-οδηγούν στην εμφάνιση διαφορετικών μορφών εργασίας 

-επιφέρουν συνεχείς μεταβολές σε όλα τα επαγγέλματα

- συντελούν στην εμφάνιση πλήθος νέων ειδικοτήτων 

3. τα προβλήματα στην αγορά εργασίας (ανεργία, υποαπασχόληση, ετεροαπασχόληση)

-πολλαπλασιάζουν τον κίνδυνο ο νέος να οδηγηθεί σε μια επιλογή χωρίς επαγγελματικό αντίκρισμα 

-δυσχεραίνουν την απόφαση του νέου, αφού το επαγγελματικό τοπίο είναι πολύ σύνθετο

Η ευθύνη των φορέων του επαγγελματικού προσανατολισμού

1. Η οικογένεια, οι γονείς οφείλουν:

-να βοηθούν τον νέοε μέσω του διαλόγου να συνειδητοποιήσει τις δυνατότητες και τις αδυναμίες του 

-να εξασφαλίσουν πέρα από την παροχή των αδιαπραγμάτευτων  διακαιωμάτων του νέου στην πρόσβαση στην εκπαίδευση, μια πληθώρα ερεθισμάτων (άθληση, πολιτισμός, πολιτικοποίηση) τα οποία καλλιεργούν την προσωπικότητα

-να συμβουλεύουν και να καθοδηγούν με διακριτικό τρόπο και με σαβασμό στην προσωπικότητα του νέου

2. το σχολείο οφείλει:

-να παρέχει σε όλα τα παιδιά μια ολοκληρωμένη μάθηση, βασισμένη στα επιτεύγματα της επιστήμης και του πολιτισμόυ, για τη δημιουργία καλλιεργημένων προσωπικοτήτων

-να καλλιεργεί την κριτική σκέψη 

-να παρέχει έγκυρη ενημέρωση για  την αγοαρά εργασίας

-να αναβαθμίσει το μάθημα του ΣΕΠ

 

Κριτήρια Επιλογής Επαγγέλματος

-Οι έμφυτες κλίσεις και τα ταλέντα του νέου

-Η αγάπη για το αντικέιμενο, η οποία προσφέρει ικανοποίηση και ψυχική ευφορία

-το κοινωνικό κύρος που προσδίδει το επάγγελμα, το οποίο ενισχύει την αυτοεκτίμηση και τον αυτοσεβασμό

- οι οικονομικές προοπτικές

-οι εργασιακές προοπτικές, οι οποίες οριοθετούν την εξέλιξη και την προορπτικη ενός επαγγέλματος 

-η οικογενειακή παράδοση, όταν υπάρχει 

Αξιολόγηση των κριτηρίων 

Η επιλογή επαγγέλματος με στενά οικονομικά κριτήρια μπορεί να οδηγήσει στην λανθασμένη επιλογή και στην ελλιπή ανάπτυξη της προσωπικότητας. Επίσης, η απόκτηση μιας οποιασδήποτε εργασίας δεν εγγυάται την επιτυχία, καθώς αγνοεί τις ιδιαίτερες κίσεις που απαιτούνται. Η αγάπη για το επάγγελμα είναι η συνθήκη που εξασφαλίζει την επιτυχία.

Νέα Ελληνικά Β΄ Λυκείου, Αλεξ. και Σπ. Μητσέλος, Ελληνοεκδοτική 

Εξειδίκευση 

Εγκλίσεις - Τροπικότητα

Filologika.gr 

Οι Εγκλίσεις στον λόγο 

Θεωρία - Αναλυτική παρουσίαση

1. Ποιες είναι οι Εγκλίσεις και τι δηλώνουν στις Κύριες προτάσεις;

 α) Οριστική: δηλώνει το πραγματικό, το βέβαιο, το δυνατό, το πιθανό (θα + οριστική παρελθοντικού χρόνου – δυνητική οριστική), την παράκληση  (να + οριστική παρελθοντικού χρόνου) ή την ευχή.

• Άρνηση: δεν (εκτός από την περίπτωση της ευχής όπου έχουμε μη ή μην)

 

Π.χ. Τα παιδιά παίζουν στον κήπο. (πραγματικό)

Σε λίγες ώρες, θα ανακοινωθούν τα αποτελέσματα των εξετάσεων. (βέβαιο)

Θα ήμουν χαρούμενος. (δυνατό)

Θα έπεσε σε κίνηση. (πιθανό)

Μακάρι να είχα ακούσει τη συμβουλή σου. (ευχή)

Βάζεις ένα χεράκι να τελειώσουμε πιο γρήγορα; (παράκληση)

 

β) Υποτακτική: δηλώνει το ενδεχόμενο, προτροπή/αποτροπή, ευχή, επιθυμία, παραχώρηση, απορία ή απορία μαζί με  αρνητική συναισθηματική φόρτιση, προσταγή

• Άρνηση: μη ή μην

 

Π.χ. Να προσέχεις στον δρόμο! (προτροπή)

Ας μην είμαστε τόσο απαισιόδοξοι. (αποτροπή)

Ίσως μια μέρα καταλάβεις πόσο άδικα μου φέρθηκες… (πιθανό)

Να έρχεστε πιο συχνά να σας βλέπουμε από κοντά! (επιθυμία)

Να παρέμβω λίγο στη συζήτησή σας; (παραχώρηση)

Να ρωτήσω κάτι; (απορία)

Μα να προσποιείται τον καλό και να με υπονομεύει πίσω από την πλάτη μου; (απορία που εκφράζει μαζί παράπονο/απογοήτευση)

Να έχετε υγεία και ευτυχία! (ευχή)

Μην του δώσεις καμία σημασία! (προσταγή)

 

γ) Προστακτική: δηλώνει προσταγή, απαγόρευση παράκληση, παραχώρηση, προτροπή/αποτροπή, ευχή/ κατάρα, επίμονη ενέργεια

• Άρνηση: Για την άρνηση στην Προστακτική χρησιμοποιούμε το αρνητικό μόριο μη/μην + υποτακτική

           Π.χ. Σταμάτα πια! (προσταγή)

           Μην την αφήνεις να σε καταδυναστεύει.(απαγόρευση)

           Επίτρεψέ μου να σου μιλήσω. (παράκληση)

           Δώσε τόπο στην οργή… (παραχώρηση)

           Έχε θάρρος στη ζωή! (προτροπή)

           Φτάσε όπου δεν μπορείς! (ευχή)*

           Πες πες κάτι θα μείνει… (επίμονη ενέργεια)

 

*Απόφθεγμα του Νίκου Καζαντζάκη υπό μορφήν ευχής

 

2. Προτάσεις κρίσεως, προτάσεις επιθυμίας και Δευτερεύουσες προτάσεις.

Οι Κύριες προτάσεις διακρίνονται, σύμφωνα με την εκφορά του νοήματος, σε προτάσεις κρίσεως και προτάσεις επιθυμίας. Οι προτάσεις κρίσεως εκφέρονται με την Οριστική και οι προτάσεις επιθυμίας με την Υποτακτική και την Προστακτική.

Στις Δευτερεύουσες προτάσεις οι Εγκλίσεις υπηρετούν την εκφορά του νοήματος αλλά και την τροπικότητα (βλ. παρακάτω).

3. Τροπικότητα

Τα τελευταία χρόνια, εισήχθη ένας νέος όρος από τον χώρο της Γλωσσολογίας, η τροπικότητα. Εισηγητής του όρου αυτού είναι ο Lyons, ο οποίος αντιμετώπιζε τις προτάσεις στη γλώσσα ως λεκτικές δράσεις. Ο τρόπος (η στάση) αντιμετώπισης του λογικού νοήματος κάθε πρότασης από τον ομιλητή, συνιστά τη διαφορετική κάθε φορά τροπικότητα, η οποία γραμματικοποιείται στην ελληνική γλώσσα με τις Εγκλίσεις.

Υπάρχουν δύο μορφές τροπικότητας που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα τρόπων (στάσεων) απέναντι στο νόημα:

• Η επιστημική τροπικότητα η οποία δηλώνει τη βεβαιότητα ή την υπόθεση κι ανάμεσα τους τη δυνατότητα και την πιθανότητα. Η βεβαιότητα εκφράζεται με την απλή Οριστική, η υπόθεση με τη μορφή να/ ας/ έτσι και + Οριστική, η δυνατότητα με τη δυνητική Οριστική θα + Οριστική παρελθοντικού χρόνου ή ίσως/ μπορεί + Υποτακτική και η πιθανότητα με τη δυνητική Οριστική ή με τη μορφή πρέπει + Υποτακτική.
• Η δεοντική τροπικότητα η οποία δηλώνει την αναγκαιότητα ή την επιθυμία κι ανάμεσά τους την ευχή και την πρόθεση εκφράζεται με την Υποτακτική και την Προστακτική. Για να δηλωθεί η πρόθεση, προηγούνται στον λόγο ρήματα που δηλώνουν πρόθεση: σκοπεύω/ στοχεύω/ λέω + Υποτακτική.

Η τροπικότητα γραμματικοποιείται μέσω των Εγκλίσεων, αλλά λεξικοποιείται με άπειρους συνδυασμούς λεκτικών τύπων, όπως επιθετικών προσδιορισμών, επιρρημάτων, εμπρόθετων προσδιορισμών, μορίων, κ.ο.κ.

 

Για παράδειγμα, στην πρόταση:

 Σε λίγες ώρες, θα ανακοινωθούν τα αποτελέσματα των εξετάσεων. Η στάση του ομιλητή (τροπικότητα) απέναντι στην προοπτική της ανακοίνωσης των αποτελεσμάτων είναι στάση βεβαιότητας που εκφράζεται με την Οριστική.

Αν, όμως, προσθέσουμε τον παρακάτω εμπρόθετο προσδιορισμό…

Σε λίγες ώρες, εκτός απροόπτου, θα ανακοινωθούν τα αποτελέσματα των εξετάσεων.

Ο εμπρόθετος προσδιορισμός (εκτός απροόπτου) μετριάζει τη βεβαιότητα του ομιλητή.

Παραδείγματα 

Άσκηση 1 – Αναγνώριση εγκλίσεων και τροπικότητας

Να διαβάσετε το παρακάτω απόσπασμα και να απαντήσετε στις ερωτήσεις:

«Πρέπει όλοι να σκεφτούμε σοβαρά τις συνέπειες των πράξεών μας.
Αν προστατεύαμε το περιβάλλον, η ποιότητα ζωής μας θα ήταν καλύτερη.
Είναι πιθανό οι επόμενες γενιές να αντιμετωπίσουν σοβαρά προβλήματα,
αν συνεχίσουμε να αδιαφορούμε.»

Ερωτήσεις:

α) Να εντοπίσετε τα ρήματα του κειμένου και να προσδιορίσετε την έγκλισή τους.
β) Να εξηγήσετε ποια μορφή τροπικότητας εκφράζεται σε κάθε πρόταση (π.χ. βεβαιότητα, πιθανότητα, υποχρέωση, προτροπή).
γ) Να δικαιολογήσετε τη χρήση της υποτακτικής στη δεύτερη πρόταση.

---

Άσκηση 2 – Μετασχηματισμός και ερμηνεία

Να μελετήσετε τις παρακάτω προτάσεις:

1. «Οι πολίτες οφείλουν να τηρούν τους κανόνες.»

2. «Ίσως οι νέοι να αλλάξουν τη στάση τους στο μέλλον.»

Ερωτήσεις:

α) Να αντικαταστήσετε την έγκλιση κάθε πρότασης με άλλη κατάλληλη έγκλιση, ώστε να αλλάζει η τροπικότητα.
β) Να εξηγήσετε πώς αλλάζει το νόημα κάθε πρότασης μετά τον μετασχηματισμό.
γ) Να αναφέρετε ποια από τις δύο προτάσεις εκφράζει μεγαλύτερο βαθμό βεβαιότητας και γιατί.

Ασκήσεις