Επάγγελμα

 Επάγγελμα

Αξία επαγγέλματος  - Αξία εργασίας 

Επαγγελματικός προσανατολισμός:

είναι η επιστημονικά οργανωμένη και συστηματοποιημένη διαδικασία  που βοηθά τους μαθητές στις μελλοντικές τους επιλογές ως προς τις σπουδές ή την την επαγγελματική τους σταδιοδρομία, λαμβάνοντας υπόψη την προσωπικότητά τους και τις εξελίξεις στην αγορά εργασίας.

Σχολικός επαγγελματικός προσανατολισμός ΣΕΠ:

ειναι το σχολικό μάθημα που επιδιώκει να βοηθήσει τον μαθητή στην επιλογή του κατάλληλου επαγγέλματος με βάση την εκπαίδευση , τις ιδιαίτερες ικανότητες του και τις ειδικές συνθήκες της αγοράς. Σήμερα το μάθημα αυτό είναι υποτιμημένο και δεν συγκεντρώνει την απαραίτηταη σημασία. 

Η αναγκαιότητα του επαγγελματικού προσανατολισμού:

1. ο νέος δεν είναι πάντα σε θέση να προσχεδιάσει χωρίς βοήθεια το μέλλον του επειδη

-δε διαθέτει διανοητική ωριμότητα 

-κινείται από επιθυμίες και φιλοδοξία 

-βιώνει στην εφηβεία σημαντικές βιολογικές και ψυχολογικές αλλαγές οι οποίες δεν του επιτρέπει να σκέφεται νηφάλια 

-δεν έχει διαμορφώσει αυτόνομη προσωπικότητα 

2.  οι ραγδαίες οικονομικές και τεχνολογικές εξελίξεις στην εποχή μας

-οδηγούν στην εμφάνιση διαφορετικών μορφών εργασίας 

-επιφέρουν συνεχείς μεταβολές σε όλα τα επαγγέλματα

- συντελούν στην εμφάνιση πλήθος νέων ειδικοτήτων 

3. τα προβλήματα στην αγορά εργασίας (ανεργία, υποαπασχόληση, ετεροαπασχόληση)

-πολλαπλασιάζουν τον κίνδυνο ο νέος να οδηγηθεί σε μια επιλογή χωρίς επαγγελματικό αντίκρισμα 

-δυσχεραίνουν την απόφαση του νέου, αφού το επαγγελματικό τοπίο είναι πολύ σύνθετο

Η ευθύνη των φορέων του επαγγελματικού προσανατολισμού

1. Η οικογένεια, οι γονείς οφείλουν:

-να βοηθούν τον νέοε μέσω του διαλόγου να συνειδητοποιήσει τις δυνατότητες και τις αδυναμίες του 

-να εξασφαλίσουν πέρα από την παροχή των αδιαπραγμάτευτων  διακαιωμάτων του νέου στην πρόσβαση στην εκπαίδευση, μια πληθώρα ερεθισμάτων (άθληση, πολιτισμός, πολιτικοποίηση) τα οποία καλλιεργούν την προσωπικότητα

-να συμβουλεύουν και να καθοδηγούν με διακριτικό τρόπο και με σαβασμό στην προσωπικότητα του νέου

2. το σχολείο οφείλει:

-να παρέχει σε όλα τα παιδιά μια ολοκληρωμένη μάθηση, βασισμένη στα επιτεύγματα της επιστήμης και του πολιτισμόυ, για τη δημιουργία καλλιεργημένων προσωπικοτήτων

-να καλλιεργεί την κριτική σκέψη 

-να παρέχει έγκυρη ενημέρωση για  την αγοαρά εργασίας

-να αναβαθμίσει το μάθημα του ΣΕΠ

 

Κριτήρια Επιλογής Επαγγέλματος

-Οι έμφυτες κλίσεις και τα ταλέντα του νέου

-Η αγάπη για το αντικέιμενο, η οποία προσφέρει ικανοποίηση και ψυχική ευφορία

-το κοινωνικό κύρος που προσδίδει το επάγγελμα, το οποίο ενισχύει την αυτοεκτίμηση και τον αυτοσεβασμό

- οι οικονομικές προοπτικές

-οι εργασιακές προοπτικές, οι οποίες οριοθετούν την εξέλιξη και την προορπτικη ενός επαγγέλματος 

-η οικογενειακή παράδοση, όταν υπάρχει 

Αξιολόγηση των κριτηρίων 

Η επιλογή επαγγέλματος με στενά οικονομικά κριτήρια μπορεί να οδηγήσει στην λανθασμένη επιλογή και στην ελλιπή ανάπτυξη της προσωπικότητας. Επίσης, η απόκτηση μιας οποιασδήποτε εργασίας δεν εγγυάται την επιτυχία, καθώς αγνοεί τις ιδιαίτερες κίσεις που απαιτούνται. Η αγάπη για το επάγγελμα είναι η συνθήκη που εξασφαλίζει την επιτυχία.

Νέα Ελληνικά Β΄ Λυκείου, Αλεξ. και Σπ. Μητσέλος, Ελληνοεκδοτική 

Εξειδίκευση 

Εγκλίσεις - Τροπικότητα

Filologika.gr 

Οι Εγκλίσεις στον λόγο 

Θεωρία - Αναλυτική παρουσίαση

1. Ποιες είναι οι Εγκλίσεις και τι δηλώνουν στις Κύριες προτάσεις;

 α) Οριστική: δηλώνει το πραγματικό, το βέβαιο, το δυνατό, το πιθανό (θα + οριστική παρελθοντικού χρόνου – δυνητική οριστική), την παράκληση  (να + οριστική παρελθοντικού χρόνου) ή την ευχή.

• Άρνηση: δεν (εκτός από την περίπτωση της ευχής όπου έχουμε μη ή μην)

 

Π.χ. Τα παιδιά παίζουν στον κήπο. (πραγματικό)

Σε λίγες ώρες, θα ανακοινωθούν τα αποτελέσματα των εξετάσεων. (βέβαιο)

Θα ήμουν χαρούμενος. (δυνατό)

Θα έπεσε σε κίνηση. (πιθανό)

Μακάρι να είχα ακούσει τη συμβουλή σου. (ευχή)

Βάζεις ένα χεράκι να τελειώσουμε πιο γρήγορα; (παράκληση)

 

β) Υποτακτική: δηλώνει το ενδεχόμενο, προτροπή/αποτροπή, ευχή, επιθυμία, παραχώρηση, απορία ή απορία μαζί με  αρνητική συναισθηματική φόρτιση, προσταγή

• Άρνηση: μη ή μην

 

Π.χ. Να προσέχεις στον δρόμο! (προτροπή)

Ας μην είμαστε τόσο απαισιόδοξοι. (αποτροπή)

Ίσως μια μέρα καταλάβεις πόσο άδικα μου φέρθηκες… (πιθανό)

Να έρχεστε πιο συχνά να σας βλέπουμε από κοντά! (επιθυμία)

Να παρέμβω λίγο στη συζήτησή σας; (παραχώρηση)

Να ρωτήσω κάτι; (απορία)

Μα να προσποιείται τον καλό και να με υπονομεύει πίσω από την πλάτη μου; (απορία που εκφράζει μαζί παράπονο/απογοήτευση)

Να έχετε υγεία και ευτυχία! (ευχή)

Μην του δώσεις καμία σημασία! (προσταγή)

 

γ) Προστακτική: δηλώνει προσταγή, απαγόρευση παράκληση, παραχώρηση, προτροπή/αποτροπή, ευχή/ κατάρα, επίμονη ενέργεια

• Άρνηση: Για την άρνηση στην Προστακτική χρησιμοποιούμε το αρνητικό μόριο μη/μην + υποτακτική

           Π.χ. Σταμάτα πια! (προσταγή)

           Μην την αφήνεις να σε καταδυναστεύει.(απαγόρευση)

           Επίτρεψέ μου να σου μιλήσω. (παράκληση)

           Δώσε τόπο στην οργή… (παραχώρηση)

           Έχε θάρρος στη ζωή! (προτροπή)

           Φτάσε όπου δεν μπορείς! (ευχή)*

           Πες πες κάτι θα μείνει… (επίμονη ενέργεια)

 

*Απόφθεγμα του Νίκου Καζαντζάκη υπό μορφήν ευχής

 

2. Προτάσεις κρίσεως, προτάσεις επιθυμίας και Δευτερεύουσες προτάσεις.

Οι Κύριες προτάσεις διακρίνονται, σύμφωνα με την εκφορά του νοήματος, σε προτάσεις κρίσεως και προτάσεις επιθυμίας. Οι προτάσεις κρίσεως εκφέρονται με την Οριστική και οι προτάσεις επιθυμίας με την Υποτακτική και την Προστακτική.

Στις Δευτερεύουσες προτάσεις οι Εγκλίσεις υπηρετούν την εκφορά του νοήματος αλλά και την τροπικότητα (βλ. παρακάτω).

3. Τροπικότητα

Τα τελευταία χρόνια, εισήχθη ένας νέος όρος από τον χώρο της Γλωσσολογίας, η τροπικότητα. Εισηγητής του όρου αυτού είναι ο Lyons, ο οποίος αντιμετώπιζε τις προτάσεις στη γλώσσα ως λεκτικές δράσεις. Ο τρόπος (η στάση) αντιμετώπισης του λογικού νοήματος κάθε πρότασης από τον ομιλητή, συνιστά τη διαφορετική κάθε φορά τροπικότητα, η οποία γραμματικοποιείται στην ελληνική γλώσσα με τις Εγκλίσεις.

Υπάρχουν δύο μορφές τροπικότητας που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα τρόπων (στάσεων) απέναντι στο νόημα:

• Η επιστημική τροπικότητα η οποία δηλώνει τη βεβαιότητα ή την υπόθεση κι ανάμεσα τους τη δυνατότητα και την πιθανότητα. Η βεβαιότητα εκφράζεται με την απλή Οριστική, η υπόθεση με τη μορφή να/ ας/ έτσι και + Οριστική, η δυνατότητα με τη δυνητική Οριστική θα + Οριστική παρελθοντικού χρόνου ή ίσως/ μπορεί + Υποτακτική και η πιθανότητα με τη δυνητική Οριστική ή με τη μορφή πρέπει + Υποτακτική.
• Η δεοντική τροπικότητα η οποία δηλώνει την αναγκαιότητα ή την επιθυμία κι ανάμεσά τους την ευχή και την πρόθεση εκφράζεται με την Υποτακτική και την Προστακτική. Για να δηλωθεί η πρόθεση, προηγούνται στον λόγο ρήματα που δηλώνουν πρόθεση: σκοπεύω/ στοχεύω/ λέω + Υποτακτική.

Η τροπικότητα γραμματικοποιείται μέσω των Εγκλίσεων, αλλά λεξικοποιείται με άπειρους συνδυασμούς λεκτικών τύπων, όπως επιθετικών προσδιορισμών, επιρρημάτων, εμπρόθετων προσδιορισμών, μορίων, κ.ο.κ.

 

Για παράδειγμα, στην πρόταση:

 Σε λίγες ώρες, θα ανακοινωθούν τα αποτελέσματα των εξετάσεων. Η στάση του ομιλητή (τροπικότητα) απέναντι στην προοπτική της ανακοίνωσης των αποτελεσμάτων είναι στάση βεβαιότητας που εκφράζεται με την Οριστική.

Αν, όμως, προσθέσουμε τον παρακάτω εμπρόθετο προσδιορισμό…

Σε λίγες ώρες, εκτός απροόπτου, θα ανακοινωθούν τα αποτελέσματα των εξετάσεων.

Ο εμπρόθετος προσδιορισμός (εκτός απροόπτου) μετριάζει τη βεβαιότητα του ομιλητή.

Παραδείγματα 

Άσκηση 1 – Αναγνώριση εγκλίσεων και τροπικότητας

Να διαβάσετε το παρακάτω απόσπασμα και να απαντήσετε στις ερωτήσεις:

«Πρέπει όλοι να σκεφτούμε σοβαρά τις συνέπειες των πράξεών μας.
Αν προστατεύαμε το περιβάλλον, η ποιότητα ζωής μας θα ήταν καλύτερη.
Είναι πιθανό οι επόμενες γενιές να αντιμετωπίσουν σοβαρά προβλήματα,
αν συνεχίσουμε να αδιαφορούμε.»

Ερωτήσεις:

α) Να εντοπίσετε τα ρήματα του κειμένου και να προσδιορίσετε την έγκλισή τους.
β) Να εξηγήσετε ποια μορφή τροπικότητας εκφράζεται σε κάθε πρόταση (π.χ. βεβαιότητα, πιθανότητα, υποχρέωση, προτροπή).
γ) Να δικαιολογήσετε τη χρήση της υποτακτικής στη δεύτερη πρόταση.

---

Άσκηση 2 – Μετασχηματισμός και ερμηνεία

Να μελετήσετε τις παρακάτω προτάσεις:

1. «Οι πολίτες οφείλουν να τηρούν τους κανόνες.»

2. «Ίσως οι νέοι να αλλάξουν τη στάση τους στο μέλλον.»

Ερωτήσεις:

α) Να αντικαταστήσετε την έγκλιση κάθε πρότασης με άλλη κατάλληλη έγκλιση, ώστε να αλλάζει η τροπικότητα.
β) Να εξηγήσετε πώς αλλάζει το νόημα κάθε πρότασης μετά τον μετασχηματισμό.
γ) Να αναφέρετε ποια από τις δύο προτάσεις εκφράζει μεγαλύτερο βαθμό βεβαιότητας και γιατί.

Ασκήσεις

 

Εργασία

 

 

 

 

Εργατική Πρωτομαγιά

Ελλάδα: Νόμος του κράτους η 13ωρη απασχόληση - Τι προβλέπει η διάταξη

Κρήτη: “Έκρηξη” εργατικών ατυχημάτων και παιδικής εργασίας – Προειδοποιήσεις από το Εργατικό Κέντρο Ηρακλείου

Πόλεμος" στους χώρους δουλειάς: Στους 183 οι νεκροί το 2025

 

 

 

Μοντέρνοι καιροί 

Σχεδιάγραμμα

Εργασία: οποιαδήποτε σύντομη ή έκτακτη δραστηριότητα όπως η φροντίδα του κήπου.

Επάγγελμα:  αποβλέπει στις οικονομικές απολαβές. Πρόκειται επομένως για κάθε εργασία, κοινωνικά ή νομικά αποδεκτή, που ασκείται επί μικρό ή μεγάλο χρονικό διάστημα με σκοπό τον βιοπορισμό. Η εργασία αποτελεί ευρύτερη έννοια η οποία περιλαμβάνει και το επάγγελμα. 

Α. Ανθρώπινα δικαιώματα που σχετίζονται με την εργασία:

- Το δικαίωμα στην εργασία και η προστασία από την ανεργία

- Η  ελεύθερη επιλογή επαγγέλματος

- Οι αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας

- Η προστασία της υγείας και της ασφάλειας στον χώρο εργασίας

- Η δίκαιη και ικανοποιητική αμοιβή ώστε ο εργαζόμενος ν εξασφαλίσει μια αξιοπρεπή ζωή

- Η απουσία διακρίσεων 

- Κοινωνική ασφάλιση και περίθαλψη

- 'Ιδρυση συνδικάτων και συμμετοχή των εργαζομένων σε αυτά για την προάσπιση των συμφερόντων τους

- Η απαγόρευση της δουλείας, του εξαναγκασμού και της εκμετάλλευσης

- Η απαγόρευση της παιδικής εργασίας

- Αρθρο 23 του ελληνικού Συντάγματος: (Συνδικαλιστική ελευθερία)

1. Tο Kράτος λαμβάνει τα προσήκοντα μέτρα για τη διασφάλιση της συνδικαλιστικής ελευθερίας και την ανεμπόδιστη άσκηση των συναφών μ' αυτή δικαιωμάτων εναντίον κάθε προσβολής τους, μέσα στα όρια του νόμου.
2. H απεργία αποτελεί δικαίωμα και ασκείται από τις νόμιμα συστημένες συνδικαλιστικές οργανώσεις για τη διαφύλαξη και προαγωγή των οικονομικών και εργασιακών γενικά συμφερόντων των εργαζομένων.

Β. Η αξία της εργασίας:  

- Πνευματικός τομέας:  Συνιστά παράγοντα αυτοπραγμάτωσης, εξέλιξης και αυτογνωσίας

Ικανοποιεί την έμφυτη ανάγκη του ανθρώπου για δημιουργικότητα από την οποία αντλεί ουσιαστική επιβράβευση και αποκτά  πληθώρα γνωσεων και εμπειριών.

Ευνοεί την κατάκτηση της αυτογνωσίας, της γνώσης δηλαδή των ιδιαίτερων δυνατοτήτων, των αδυναμιών και των κλίσεων του ανθρώπου 

Προοδεύει η επιστήμη, η τέχνη, ο πολιτισμός και έτσι εξελίσσεται η ανθρωπότητα 

- Οικονομικός τομέας:  Αποτελεί μέσο βιοπορισμού και απαραίτητο δεδομένο για αξιοπρεπή διαβίωση

Καθιστά το άτομο οικονομικά ανεξάρτητο και το απαλλάσσει από το άγχος της επιβίωσης, συμβάλλοντας στη βελτίωση των όρων ζωής του  

-Ψυχολογικός τομέας : αποτελεί σημαντική προϋπόθεση για την ανάπτυξη υγιούς προσωπικότητας

Μέσα από την ικανοποίηση της προσφοράς και της πνευματικής ολοκλήρωσης ενισχύεται η ψυχολογία του ατόμου, το αίσθημα ισορροπίας και γαλήνης 

- Κοινωνικός τομέας : Εξελίσσεται ο κοινωνικός ιστός και αναπτύσσονται σχέσεις δημιουργικότητας 

Αναπτύσσεται η κοινωνική συνείδηση του ατόμου και η υπευθυνότητα ως απόρροια της αλληλεξάρτησης και της ομαδικότητας που χαρακτηρίζουν τον εργασιακό χώρο

Η εργασία αποτελεί συντελεστή κοινωνικοποίησης, επηρεάζει τις διαπροσωπικές σχέσεις και  προσφέρει κοινωνική καταξίωση και αναγνώριση.

Γ. Η αποξένωση του ανθρώπου από την εργασία  - Συνθήκες που την προκαλούν

Ενώ η εργασία μπορεί και πρέπει να ικανοποιεί τον εργαζόμενο οι συγχρονες οικονομικές συνθήκες της άκρατης εκμετάλλευσης που επιβάλλει ο καπιταλισμός και τα καταναλωτικά πρότυπα οδηγούν  τον εργαζόμενο να αισθάνεται αποξενωμένος από την εργασία του η οποία εκλαμβάνει χαρακτηριστικά καταναγκαστικού έργου. Πιο συγκεκριμένα οι συνθήκες που επιβάλλουν αυτήν την αποξένωση - εκμετάλλευση ειναι:

- η επικράτηση των καταναλωτικών προτύπων. Έτσι η επιλογή επαγγέλματος δε γίνεται με βάση  τις βαθύτερες επιθυμίες του ατόμου, με αποτέλεσμα να μην αποκομίζει καμία ευχαρίστηση

- οι συνθήκες εκμετάλλευσης των εργοδοτών μέσα σε ένα πλαίσιο μιας παγκόσμιας οικονομίας η οποία ενδιαφέρεται για το κέρδος και οχι για τον εργαζόμενο. Έτσι η εργασία πολλές φορές  όχι μόνο δεν καλύπτει τις οικονομικές ανάγκες του ατόμου  (υποαπασχόληση, μερική απασχόληση), αλλά γίνεται αφόρητο βάρος μέσα σε ένα εργασιακό κλίμα, όπου επικρατεί ο φόβος και η ανασφάλεια της απειλής της ανεργίας 

- η εξειδίκευση, η οποία περιορίζει το αίσθημα συνεισφοράς του εργαζομένου καθώς τον καθιστά ένα "γρανάζι" της μηχανής

-  με την πανδημία επεκτάθηκε και εδραιώθηκε η τηλεργασία, η οποία αποτελεί μια βασική πλευρά της εργασιακής εκμετάλλευσης, καθώς με αυτή καταστρατηγούνται θεμελιώδη εργασιακά δικαιώματα, όπως το ωράριο, ο προσωπικός χρόνος και χώρος και η ομαδικότητα

- η ανεργία λειτουργεί ως μοχλός πίεσης και εκβιασμού με αποτέλεσμα πολλοι εργαζόμενοι να υφίστανται άθλιες πιέσεις στους χώρους εργασίας και να δουλεύουν σε βεβαρημένες συνθήκες 

 

Δ. Σύγχρονα θέματα προς συζήτηση

 Τεχνητή νοημοσύνη - εργασία 

 Ρομποτ - εργασία  

Εμφανίζονται νέες προοπτικές και δυνατότητες, καθώς προσφέρονται καινούριοι ορίζοντες δυνατοτήτων και γνώσεων. Χρειάζεται όμως να υπάρχει μια σθεναρή υποστήριξη  στα εργασιακά δικαιώματα καθώς πολλές φορές παρατηρείται εκμετάλλευση των νέων τεχνολογιών σε βάρος της ανθρώπνης εργασίας.

 

Ε. Τρόποι ενίσχυσης της ανθρώπινης εργασίας

Ο άνθρωπος δεν ζει για να δουλεύει, αλλά δουλεύει για να ζει. Επομένως πρέπει:

 -να εξασφαλίζονται ανθρώπινοι όροι εργασίας οι οποιοι θα σέβονται τη νομοθεσία και θα προασπίζουν τα εργασιακά δικαιώματα.

-  να στελεχωθεί η Επιθεώρηση Εργασίας με προσωπικό έτσι ώστε να εντοπίζονται και να τιμωρούνται υποδειγματικά οι εργοδότες που παρανομούν σε βάρος των εργαζομένων τους. 

- να καταπολεμηθουν τα κοινωνικά στερεότυπα  και να εξασφαλιστεί  η απρόσκοπτη πρόσβαση όλων των παιδιών στη δωρεάν μόρφωση.  Έτσι, θα  εξασφαλιστεί ένα περιβάλλον απαλλαγμένο από αγκυλώσεις,  πρόσφορο για μάθηση,  ώστε να δημιουργηθούν οι εργαζόμενοι του μέλλοντος με εφόδια και πραγματική αγάπη για τη δουλειά τους. 

- να ενισχυθούν οι συνδικαλιστικές ενώσεις των εργαζομένων και τα σωματεία τους

- να καταπολεμηθεί το σύστημα εκείνο που κάνει τον πλούσιο πλουσιότερο και τον φτωχό φτωχότερο, που προσπαθεί να απομυζήσει τον εργαζόμενο για να αποκομίσει υπέρογκα κέρδη 

Υλικό από το βιβλίο των αδελφών Μητσέλου για τη Β΄ Λυκείου, Εκδ. Ελληνοεκδοτική και δικό μου 

 

Πάρτε συνέντευξη από κάποιον εργαζόμενο. Τι θα τον ρωτούσατες

Έχετε εργαστεί; 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Απλή αριθμητική
Μουσική/Στίχοι: Κηλαηδόνης Λουκιανός/Κηλαηδόνης Λουκιανός

 

Ένα κι ένα κάνουν δυο

δεν θέλει δα πολύ μυαλό

ένα κι ένα κάνουν δυο

δεν θέλει δα πολύ μυαλό

Ένα και δύο κάνουνε τρία

σαν δε σου φτάνουν, κάνε απεργία

Δέκα σου παίρνει, ένα σου δίνει

ποιος θα το πει αυτό δικαιοσύνη

δέκα σου παίρνει, ένα σου δίνει

ποιος θα το πει αυτό δικαιοσύνη

 

Ένα κι ένα κάνουν δυο

δεν θέλει δα πολύ μυαλό

ένα κι ένα κάνουν δυο

δεν θέλει δα πολύ μυαλό

Δέκα επί χίλια δέκα χιλιάδες

και μόνο χίλιες για χίλιους εργάτες

Εννιά, λοιπόν, χιλιάδες, εννιά επί χίλια

αυτό είναι που πάντα θα λέμε υπεραξία

εννιά, λοιπόν, χιλιάδες, εννιά επί χίλια

αυτό είναι που πάντα θα λέμε υπεραξία

 

Ένα κι ένα κάνουν δυο

δεν θέλει δα πολύ μυαλό

ένα κι ένα κάνουν δυο

δεν θέλει δα πολύ μυαλό

Έξι και δύο, οκτώ νομάτοι

ο πεινασμένος βγάνει και μάτι

Έξι επί έξι τριάντα έξι

για το κεφάλαιο πάλι θα φέξει

έξι επί έξι τριάντα έξι

για το κεφάλαιο πάλι θα φέξει

 

Ένα κι ένα κάνουν δυο

δεν θέλει δα πολύ μυαλό

ένα κι ένα κάνουν δυο

δεν θέλει δα πολύ μυαλό

Σαν το κεφάλαιο θα κινδυνεύσει

πάλι ο γιος σου στη μάχη θα τρέξει

Ποιος νόμος τάχα τα χέρια σου δένει

όταν ο κόμπος φτάνει στο χτένι

ποιος νόμος τάχα τα χέρια σου δένει

όταν ο κόμπος φτάνει στο χτένι

 

Ένα κι ένα κάνουν δυο...

 

Για ένα κομμάτι ψωμί  Μουσική/Στίχοι Χάρης και πάνος Κατσιμίχας

 

 

Για ένα κομμάτι ψωμί,

δε φτάνει μόνο η δουλειά.

Για ένα κομμάτι ψωμί,

πρέπει να δώσεις πολλά.

Δε φτάνει μόνο το μυαλό σου,

δε φτάνει μόνο το κορμί σου.

Το πιο σπουδαίο είν’ η ψυχή σου, δικέ μου.

Έχει τους νόμους τους αυτή η ιστορία,

δε φτάνει μόνο η δουλειά.

Θα σου κρεμάσουνε μια μπάλα

και θα τραβιέσαι μ’ αυτή μέρα νύχτα.

Έχεις κανάλι πολύ να τραβήξεις,

μέχρι να πάψεις να λες "μα τι τρέχει;"

Έχει τους νόμους της αυτή η ιστορία,

δε φτάνει μόνο η δουλειά.

Για ένα κομμάτι ψωμί,

δε φτάνει μόνο η δουλειά.

Για ένα κομμάτι ψωμί,

θα πιεις φαρμάκια πολλά.

Θα σε πετάνε από δω κι από κει

θα λαχανιάζει η ψυχή σου.

Θα φτύσεις αίμα απ’ το στόμα, δικέ μου.

Έχει τους νόμους της αυτή η ιστορία,

δε φτάνει μόνο η δουλειά.

Για ένα κομμάτι ψωμί,

θα `χεις ξεχάσει πολλά.

Για ένα κομμάτι ψωμί,

θα `χεις πληρώσει ακριβά.

Και κάποια μέρα θα σε λύσουν,

μα θα φοβάσαι να φύγεις, θα τρέμεις.

Θα σε κλωτσάνε και θα σ’ αρέσει, δικέ μου.

Σαν το σκυλί τους θα σ’ έχουν, δικέ μου,

μα δε θα έχεις ψυχή να το νιώσεις, 

θα είναι για σένα αργά. 

 

Οδηγία στους ανώτερους

Το παρακάτω ποίημα ανήκει στον Μπέρτολντ Μπρέχτ (1898-1956) και δημοσιεύτηκε το 1927. Εδώ παρατίθεται σε μετάφραση Μάριου Πλωρίτη από την ανθολογία «Ποιήματα» του Μπρεχτ (Αθήνα 1983, Εκδ. Θεμέλιο).

Τη μέρα που ο άγνωστος νεκρός στρατιώτης

με τιμητικές θάφτηκε ομοβροντίες,

την ίδιαν ώρα του καταμεσήμερου,

απ’ το Λονδίνο κι ως τη Σιγγαπούρη,

ανάμεσα δώδεκα και δύο και δώδεκα και τέσσερα, 5

για δυο λεπτά ολόκληρα, κάθε δουλειά σταμάτησε

μόνο και μόνο για να τιμηθεί

ο νεκρός Άγνωστος Στρατιώτης.

Μα ωστόσο

διαταγές θα ’πρεπε ίσως να δοθούν 10

και για μιαν άλλην επιτέλους τελετή που να τιμά

τον Ά γ ν ω σ τ ο Ε ρ γ ά τ η

απ’ τις κοσμοπλημμυρισμένες πολιτείες των ηπείρων.

Κάποιον μέσ’ απ΄τ’ ανθρώπινο το κουρνιαχτό¹

που τη μορφή του κανένας δεν την πρόσεξε 15

που η μυστική του ύπαρξη πέρασε απαρατήρητη

που ποτέ τ’ όνομά του δεν ακούστη καθαρά.

Ένας τέτοιος άνθρωπος θα ’πρεπε,

για ολονών μας το καλό,

να τιμηθεί με σοβαρή μια τελετή, 20

μ’ ένα ραδιοφωνικό μήνυμα

«Στον Άγνωστο Εργάτη»

και

με σταμάτημα κάθε δουλειάς από την ανθρωπότητα όλη

πέρα για πέρα στον πλανήτη. 25

1 Σύννεφο σκόνης που σηκώνεται από την κίνηση πολλών ανθρώπων 

ΘΕΜΑ 4 (μονάδες 15)

Ποιος πρέπει να τιμάται, σύμφωνα με το Κείμενο 2, παράλληλα με τον άγνωστο στρατιώτη, και γιατί; Εσύ ποια στάση τηρείς απέναντι σε μια τέτοια πρόταση; Να αναπτύξεις την απάντησή σου σε 100-150 λέξεις.

Μονάδες 15

 

 

 

 

Συνεκτικότητα

 Η Συνεκτικότητα αναφέρεται στη νοηματική συνάφεια ανάμεσα στις προτάσεις , τις περιόδους και τις παραγράφους του κειμένου. Αναφέρεται δηλαδή στην εσωτερική σύνδεση των ιδεών/νοημάτων σε επίπεδο περιεχομένουκαι επιτυγχάνεται με την ύπαρξη διάφορων νοηματικών σχέσεων όπως:

•  Χρόνος - τόπος: Οι πληροφορίες οργανώνονται με βάση τον τόπο (αριστερά, δεξιά) ή τον χρόνο (χθες, σήμερα)
• Αρίθμηση - Σειρά:Οι πληροφορίες οργανώνονται με βάσητη σειρά, αρίθμηση(πρώτο, δεύτερο)
• Αιτιολόγηση: Η δεύτερη περίοδος ή παράγραφος αιτιολογεί την προηγούμενη
• Αποτέλεσμα: Η δεύτερη περίοδος ή παράγραφοςπεριέχει το αποτέλεσμα της προηγούμενης
• Συμπέρασμα: Η δεύτερη περίοδος ή παράγραφος περιέχει περιέχει το συμπέρασμα από την προηγούμενη
• Επεξήγηση - Παραδείγματα:  Η δεύτερη περίοδος ή παράγραφος επεξηγεί ή διευκρινίζει με παραδείγματα την προηγούμενη
• Έμφαση:  Η δεύτερη περίοδος ή παράγραφος  επιτείνει το νόημα της προηγούμενης
• Αντίθεση:  Η δεύτερη περίοδος ή παράγραφος αντιτίθεται νοηματικά στην προηγούμενη
• Προσθήκη:  Η δεύτερη περίοδος ή παράγραφος συμπληρώνει την προηγούμενη

• Προϋπόθεση :  Η δεύτερη περίοδος ή παράγραφος περιέχει τις προϋποθέσεις για να ισχύουν τα νοήματα της προηγούμενης 

Έκθεση Β΄Λυκείου, Αφοι Μητσέλου, Ελληνοεκδοτική 

Ασκήσεις 

Ρόλος Τύπου - Μ.Μ.Ε.

 

Σαν σήμερα: 1 Οκτωβρίου 1873 – Κυκλοφορεί η πρώτη καθημερινή πολιτική εφημερίδα των Αθηνών

Ψηφιακή συλλογή Εφημερίδων  - Εθνική Βιβλιοθήκη 

 Χαρακτηριστικά Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης

Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης 

Αμερικάνικες ταινίες για τον ρόλο των ΜΜΕ και της δημοσιογραφίας:

Καληνύχτα, και καλή τύχη 

The Post: Απαγορευμένα Μυστικά

Spotlight: Όλα στο φως

Ευρωπαικές ταινίες για τον ρόλο των ΜΜΕ και της δημοσιογραφίας:

 Πώς τα ΜΜΕ διαμορφώνουν την πραγματικότητα; Έξι
ταινίες για σκέψη και συζήτηση

 
Οι παρακάτω ευρωπαϊκές ταινίες παρουσιάζουν διαφορετικές πλευρές του ρόλου των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης: τη δύναμη της εικόνας, τη χειραγώγηση της κοινής γνώμης, αλλά και τη θετική συμβολή των μέσων στην ενημέρωση και την ελευθερία της έκφρασης.

The Wave (Die Welle) – Γερμανία, 2008
Ένας καθηγητής δείχνει στους μαθητές του πώς η πειθαρχία και η ομαδικότηταμπορούν να οδηγήσουν σε αυταρχισμό. Θέτει ερωτήματα για τη μαζική πειθώ και τον ρόλο των ΜΜΕ στην ενίσχυση ή την πρόληψη τέτοιων φαινομένων.

La Haine (Το Μίσος) – Γαλλία, 1995
Η ταινία του Mathieu Kassovitz παρουσιάζει μια ημέρα από τη ζωή τριών νεαρώνστα προάστια του Παρισιού μετά από επεισόδια αστυνομικής βίας. Τα μέσα ενημέρωσης παρουσιάζονται ως δύναμη που ενισχύει τα στερεότυπα και την κοινωνική απόσταση, προβάλλοντας τους νέους των φτωχών περιοχών ως απειλή. Η ταινία δείχνει πώς η μεροληπτική κάλυψη μπορεί να τροφοδοτήσει τον ρατσισμό και
τη βία, αλλά και πώς η κριτική σκέψη μπορεί να αποτελέσει απάντηση.
 

Τα ΜΜΕ, ο ρατσισμός και ο φασισμός

 
Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης διαθέτουν τεράστια δύναμη: μπορούν να
ενημερώνουν, να ευαισθητοποιούν και να υπερασπίζονται τη δημοκρατία, αλλά μπορούν και να χειραγωγούν, να διαστρεβλώνουν και να ενισχύουν προκαταλήψεις.
Στην ιστορία, πολλά αυταρχικά καθεστώτα –από τον ναζισμό μέχρι σύγχρονες μορφές λαϊκισμού– χρησιμοποίησαν τα ΜΜΕ ως εργαλεία προπαγάνδας, ενισχύοντας τον φόβο και προωθώντας τον ρατσισμό. Ακόμη και σήμερα, μέσα από την τηλεόραση, τον Τύπο και τα κοινωνικά δίκτυα, οι λέξεις και οι εικόνες μπορούν να τροφοδοτήσουν μίσος ή, αντίθετα, να προωθήσουν την κατανόηση και την αλληλεγγύη. Η κριτική στάση απέναντι στις ειδήσεις και η συνειδητή επιλογή πηγών
πληροφόρησης είναι απαραίτητες δεξιότητες για τους νέους πολίτες. Ταινίες όπως το *The Wave*, το *La Haine*  δείχνουν πως η εκπαίδευση και ο διάλογος μπορούν να αποτελέσουν αντίδοτο στον φασισμό, ενώ τα ΜΜΕ μπορούν να λειτουργήσουν ως μέσα δημοκρατικής αφύπνισης, όταν υπηρετούν την αλήθεια και τον άνθρωπο.

• Συζητήστε: Πόσο αντικειμενική μπορεί να είναι μια είδηση; Ποια είναι η ευθύνη του δημοσιογράφου;
• Φτιάξτε μια ψεύτικη είδηση («fake news») και εξηγήστε πώς μπορούμε ναεντοπίσουμε το ψέμα.

Ο ρόλος των ΜΜΕ στην προβολή της εγκληματικής οργάνωσης Χρυσή Αυγή

Ένα πολύ χρήσιμο ντοκιμαντέρ για την ταυτότητα της εγληματικής οργάνωσης Χρυσή Αυγή και τον ρόλο των ΜΜΕ

χρυσή αυγή προσωπική υπόθεση 

 

 

Ύφος

 Πώς χαρακτηρίζω το ύφος του κειμένου

Θεωρία παραγράφου 3

 Είδη παραγράφου - Πρόθεση - Προθετικότητα

 

Πρόθεση συγγραφέα – Τρόπος ανάπτυξης / οργάνωσης παραγράφου Ενιαία Εξέταση 

Ενδεικτική Εκφώνηση

Ποια νομίζετε ότι είναι η πρόθεση του συγγραφέα στη συγκεκριμένη παράγραφο; Πώς ο τρόπος με τον οποίο επέλεξε να αναπτύξει την παράγραφο υπηρετεί την πρόθεση αυτή;

1. Ανάπτυξη με Παράδειγμα

Όσο πιο κοντά μας διαδραματίζεται ένα γεγονός, τόσο πιο ενδιαφέρον είναι. Για την αθηναϊκή εφημερίδα η διακοπή του ρεύματος στην Αθήνα είναι η πρώτη είδηση, για τους “Τάιμς της Ν. Υόρκης” δεν είναι ούτε μονόστηλο. Οι δέκα πρόσκοποι που χάθηκαν στην Πάρνηθα είναι για μας σπουδαίο θέμα, ενώ οι εκατό Ινδοί στρατιώτες που χάθηκαν στα Ιμαλάια πάνε κατευθείαν στο καλάθι. Η έδρα της εφημερίδας ή του πρακτορείου ειδήσεων παίζει αποφασιστικό ρόλο στην επιλογή και την ιεράρχηση των ειδήσεων.

Ενδεικτική απάντηση

  Με τα παραδείγματα γίνεται εύληπτη και κατανοητή η θέση του αρθρογράφου και ο λόγος του πειστικός.  Η παράθεση παραδειγμάτων επιβεβαιώνει τον αρχικό ισχυρισμό του, ο οποίος είναι ότι η τοπική εγγύτητα παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην είδηση, κινητοποιεί το ενδιαφέρον και διεγείρει την προσοχή των αναγνωστών.

2. Ανάπτυξη με Ορισμό

Αυτή η διαδικασία με την οποία ένα άτομο μαθαίνει και υιοθετεί τα σχήματα συμπεριφοράς και τους κανόνες που θεωρούνται κατάλληλοι για το κοινωνικό του περιβάλλον την ονομάζουμε κοινωνικοποίηση.  Από την άποψη της κοινωνίας, η κοινωνικοποίηση είναι ένας τρόπος με τον οποίο μεταδίδεται η κουλτούρα και το άτομο προσαρμόζεται σ` έναν οργανωμένο τρόπο ζωής.  Από την άποψη του ατόμου, η κοινωνικοποίηση είναι μια πραγματοποίηση των δυνατοτήτων του, ένας τρόπος που «ανθρωποποιεί» το βιολογικό οργανισμό του και τον μεταμορφώνει σε ένα «εγώ» με μια αίσθηση ταυτότητας.  Έτσι, η κοινωνικοποίηση καθορίζει τη συμπεριφορά του ατόμου, είναι ένα μέσο με το οποίο η κοινωνία ασκεί έλεγχο στο άτομο, αλλά αποτελεί και την απαραίτητη συνθήκη για την ανάπτυξη της ατομικότητας.

Ενδεικτική Απάντηση

Ο συγγραφέας επιδιώκει να αποσαφηνίσει τη σημασία της έννοιας της κοινωνικοποίησης (οριστέα έννοια) που παρέθεσε στη θεματική περίοδο, γι` αυτό επιλέγει να παραθέσει το γένος στο οποίο εντάσσεται -διαδικασία- και την ειδοποιό διαφορά που έχει από άλλες διαδικασίες «με την οποία ένα άτομο μαθαίνει και υιοθετεί τα σχήματα συμπεριφοράς και τους κανόνες που θεωρούνται κατάλληλοι για το κοινωνικό του περιβάλλον».  Με τον τρόπο ανάπτυξης του ορισμού αναδεικνύονται τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της έννοιας της κοινωνικοποίησης και υπηρετείται η πρόθεση του συγγραφέα να καταστήσει σαφή και κατανοητή τη σημασία της.

3. Ανάπτυξη με Αιτιολόγηση

Πίσω από τέτοιες τοποθετήσεις, ότι δηλαδή τα δικαιώματα του ανθρώπου δεν είναι «μέτρο πολιτικού ανθρωπισμού», αλλά έκφραση του δυτικού πολιτικού και πολιτισμικού ιμπεριαλισμού, κρύβεται, μεταξύ άλλων, μια παρανόηση της ιδέας των δικαιωμάτων του ανθρώπου.  Γιατί η υιοθέτηση της εκ μέρους άλλων πολιτισμών δεν οδηγεί νομοτελειακά αυτούς του πολιτισμούς σε αλλοτρίωση και απώλεια της ταυτότητας και επειδή τα δικαιώματα του ανθρώπου δεν είναι αυτονόητο μέρος του δυτικού πολιτισμού, αλλά σηματοδοτούν τις βαθιές κρίσεις του και θα έπρεπε λογικά να αποτελούν «σύμμαχο» και όχι «απειλή» για τους μη δυτικούς λαούς.  Πάντως, αν αναλογιστεί κανείς ότι τα δικαιώματα του ανθρώπου ήταν και είναι και στη Δύση αντικείμενο έντονων αντιπαραθέσεων, τότε δεν πρέπει να απορεί για το γεγονός ότι αυτά και στους άλλους λαούς προκαλούν αντιδράσεις.  Ίσως αυτό να είναι μια αναγκαία φάση στην πορεία αντικειμενικότερης προσέγγισής τους.  Το γεγονός ωστόσο ότι και εκείνοι που απορρίπτουν τα δικαιώματα του ανθρώπου ως δυτική ιδεολογία, τα επικαλούνται για να στηρίξουν διάφορα αιτήματά τους, αποδεικνύει ότι αυτά αποτελούν «κληρονομιά ολόκληρης της ανθρωπότητας».

Ενδεικτική Απάντηση

Ο συγγραφέας  επιδιώκει να αποδείξει τη θέση που παρέθεσε στη θεματική περίοδο, ότι δηλαδή έχει παρερμηνευτεί η ιδέα των δικαιωμάτων του ανθρώπου και δεν αποτελούν μέτρο πολιτικού ανθρωπισμού, αλλά έκφραση του δυτικού πολιτικού και πολιτισμικού ιμπεριαλισμού.  Για να επιβεβαιώσει τον ισχυρισμό του επιλέγει να πείσει με λογικά επιχειρήματα «Γιατί η υιοθέτηση της εκ μέρους άλλων πολιτισμών δεν οδηγεί νομοτελειακά αυτούς του πολιτισμούς … και επειδή τα δικαιώματα του ανθρώπου δεν είναι αυτονόητο μέρος του δυτικού πολιτισμού…».  Η ανάπτυξη της παραγράφου με αιτιολόγηση αποδεικνύεται από τη χρήση των αιτιολογικών συνδέσμων γιατί και επειδή.  Με τη χρήση της αιτιολόγησης γίνεται σαφής και κατανοητή η θέση του συγγραφέα που υποστηρίζεται από ισχυρά επιχειρήματα προσδίδοντας αξιοπιστία, αντικειμενικότητα και εγκυρότητα.

4. Ανάπτυξη με Αίτιο-Αποτέλεσμα

Κοντά σε αυτά, δημιουργείται και μια σημαντικότερη παρενέργεια, που αναφέρεται στην επιδίωξη της αλήθειας και αφορά την περιορισμένη δυνατότητά της. Το μεγάλο πρόβλημα, έλεγε ο Άλντους Χάξλει πριν από 50 χρόνια, δεν θα είναι ίσως η αναλήθεια  αλλά το άσχετον της πληροφορίας. Η μετάδοση ενός τεράστιου όγκου πληροφοριών οδηγεί στη μείωση του χρόνου και της δυνατότητας της επεξεργασίας τους και κατά συνέπεια καλλιεργεί μια συναισθηματική και όχι λογική ανταπόκριση απέναντί τους, που πολύ γλαφυρά περιγράφηκε από τον Ιγκνάσιο Ραμονέ: σιγά σιγά, είπε, εδραιώνεται η απατηλή αυταπάτη ότι το να βλέπεις ισοδυναμεί με το να κατανοείς. Άρα, ο πλεονασμός των ειδήσεων, αντί να διευκολύνει τη συγκρότηση μιας σφαιρικής και ολοκληρωμένης εικόνας για την επικαιρότητα, είναι στην πραγματικότητα ο κύριος υπεύθυνος για την επιφανειακή, αποσπασματική και αποπροσανατολιστική σύλληψή της.

Π. Χατζημωυσιάδης

Ενδεικτική Απάντηση

Ο συγγραφέας επιδιώκει να παρουσιάσει τις αρνητικές συνέπειες της μετάδοσης ενός τεράστιου όγκου πληροφοριών.  Στη θεματική περίοδο υποστηρίζει ότι «δημιουργείται και μια σημαντικότερη παρενέργεια, που αναφέρεται στην επιδίωξη της αλήθειας και αφορά την περιορισμένη δυνατότητά της» και στη συνέχεια στις λεπτομέρειες ισχυρίζεται πως «η μετάδοση ενός τεράστιου όγκου πληροφοριών οδηγεί στη μείωση του χρόνου και της δυνατότητας της επεξεργασίας τους κατά συνέπεια καλλιεργεί μια συναισθηματική και όχι λογική ανταπόκριση απέναντί τους».  Έτσι, καταλήγει στο συμπέρασμα πως ο πλεονασμός των ειδήσεων ευθύνεται για την επιφανειακή, αποσπασματική και αποπροσανατολιστική σύλληψή της «Άρα, ο πλεονασμός των ειδήσεων, αντί να διευκολύνει τη συγκρότηση μιας σφαιρικής και ολοκληρωμένης εικόνας για την επικαιρότητα, είναι στην πραγματικότητα ο κύριος υπεύθυνος για την επιφανειακή, αποσπασματική και αποπροσανατολιστική σύλληψή της». Η ανάπτυξη της παραγράφου με αίτιο – αποτέλεσμα υπηρετεί την πρόθεση του συγγραφέα να αναδείξει με πειστικό τρόπο την αιτιακή σχέση που συνδέει τη μετάδοση τεράστιου όγκου πληροφοριών με την ελλιπή και υποκειμενική ενημέρωση των δεκτών, ώστε να κατανοήσουν οι αναγνώστες τη σημαντική επίδραση που ασκεί.  Ο τρόπος του αιτίου – αποτελέσματος γίνεται αντιληπτός από τις λέξεις παρενέργειες, οδηγεί, κατά συνέπεια, κύριος υπεύθυνος.

5. Ανάπτυξη με Διαίρεση

Πώς βλέπετε λοιπόν το μέλλον του εγκεφάλου μας, που μεγαλώνει μέσα στο ραγδαία εξελισσόμενο θερμοκήπιο του ίντερνετ και των νέων τεχνολογιών του 21ου αιώνα;

Το πρώτο πιθανό σενάριο είναι ότι θα καταλήξει ο καθένας μας να συμπεριφέρεται σαν ηλεκτρονικός υπολογιστής και να προτιμά να αλληλεπιδρά με άλλο κομπιούτερ και όχι ανθρώπους, κάτι το οποίο ήδη συμβαίνει ως έναν βαθμό, καθώς πολλοί αισθάνονται πιο άνετα μπροστά σε έναν υπολογιστή.  Το δεύτερο σενάριο είναι ότι πολλοί λάτρεις του διαδικτύου ζώντας μια ζωή μπροστά σε μια οθόνη (κάτι που τους στερεί τη δυνατότητα ουσιαστικού διαλόγου), αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο να αγκαλιάσουν πάσης φύσεως φονταμενταλιστικά κινήματα. Είναι ένα πολύ ελκυστικό αντίδοτο το να συμμετέχεις σε μια συλλογική φαντασίωση που σε οδηγεί να αδιαφορείς για την ιδιαιτερότητά σου.  Το τρίτο σενάριο, το οποίο φυσικά προτιμώ και για το οποίο αγωνίζομαι, αφορά την προσπάθειά μας να καλλιεργήσουμε την τεχνολογία που θα βοηθήσει τους ανθρώπους να νιώσουν την αίσθηση της ταυτότητάς τους, της ατομικότητάς τους και της αυτοεκπλήρωσής τους. Κι αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω της έκφρασης της δημιουργικότητάς τους. Όμως, για να συμβεί αυτό, πρέπει τα άτομα να είναι ενεργά και όχι παθητικοί δέκτες, πρέπει να κατανοούν όσα συμβαίνουν γύρω τους και όχι απλώς να επεξεργάζονται πληροφορίες – και νομίζω ότι αυτή τη στιγμή τα κομπιούτερ δεν βοηθάνε τους ανθρώπους να πετύχουν κάτι τέτοιο.

Σούζαν Γκρίνφιλντ, συνέντευξη στον Σπύρο Χατζηγιάννη,
περ. Ε, εφημ, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 27.2.2011

Ενδεικτική Απάντηση

Στην απάντηση της ερώτησης «Το πρώτο πιθανό σενάριο … να πετύχουν κάτι τέτοιο» η Σούζαν Γκρίνφιλντ επιδιώκει να διαχωρίσει τις πιθανές προοπτικές για τον εγκέφαλο λόγω της ραγδαίες ανάπτυξης της τεχνολογίας (διαιρετέα έννοια) και για το λόγο αυτό επιλέγει να τις διακρίνει σε τρεις κατηγορίες/σενάρια (μέλη της διαίρεσης). Το πρώτο σενάριο είναι η αλλοτρίωση των ανθρώπων «Το πρώτο πιθανό σενάριο … σε έναν υπολογιστή», το δεύτερο η μαζοποίηση «Το δεύτερο σενάριο … να αδιαφορεί για την ιδιαιτερότητά σου» και το τρίτο η έλλειψη δημιουργικότητας «Το τρίτο σενάριο … δεν βοηθάνε τους ανθρώπους να πετύχουν κάτι τέτοιο».  Η διαίρεση των προοπτικών/σεναρίων γίνεται με βάση τη στάση των ανθρώπων απέναντι στις νέες προκλήσεις που διαμορφώνονται (διαιρετική βάση).  Με τη διαίρεση υπηρετείται η πρόθεση της Σούζαν Γκρίνφιλντ να καταστήσει σαφή και κατανοητά τα αποτελέσματα της ανάπτυξης της τεχνολογίας και να διασαφηνίσει πόσο σημαντικό είναι να αποφύγουν οι άνθρωποι την παθητικότητα και την άκριτη υιοθέτηση συνηθειών και ιδεών που μπορεί να προκαλέσουν σημαντικά προβλήματα στη ζωή τους, αν δεν αντισταθούν στην ισοπεδωτική επιρροή του διαδικτύου.

6. Ανάπτυξη με Σύγκριση - Αντίθεση

Η λιτή και μεστή έκφραση διευκολύνει την επικοινωνία και γι’ αυτό βελτιώνει την ποιότητα των ανθρώπινων σχέσεων. Προσδίδει βαρύτητα στα λόγια, τα κάνει µεστά σε περιεχόµενο, προάγει, επομένως, τη σκέψη, καθιστώντας την επικοινωνία πιο σαφή, ουσιώδη και ειλικρινή. Αντίθετα, ο εκτεταµένος και φλύαρος λόγος χρησιµοποιεί κυρίως εντυπωσιακά σχήµατα λόγου και ρητορικές εκφράσεις. Τα πολλά λόγια κρύβουν παγίδες, ενώ η λακωνικότητα είναι ο καθαρός και δίχως δυσάρεστες εκπλήξεις και απατηλές υποσχέσεις λόγος. Άρα, ο ρόλος της είναι παιδευτικός. ∆εν είναι τυχαίο, άλλωστε, πως η σοφία ατόµων και λαών αποκρυσταλλώνεται σε επιγράµµατα και ακόµη πως, ό,τι η μνήµη του ανθρώπου επιλεκτικά διαφυλάσσει, είναι πάντοτε εκφρασµένο λακωνικά.

∆ηµήτρης Χριστόπουλος

Ενδεικτική Απάντηση

Ο συγγραφέας επιδιώκοντας να υποστηρίξει τη θέση του «Η λιτή και μεστή έκφραση διευκολύνει την επικοινωνία και γι` αυτό βελτιώνει την ποιότητα των ανθρώπινων σχέσεων» επιλέγει να αναπτύξει την παράγραφό του με τη μέθοδο της σύγκρισης – αντίθεσης.  Αντιπαραβάλλει τον λακωνικό τρόπο έκφρασης με τον εκτεταμένο και φλύαρο «Προσδίδει βαρύτητα στα λόγια … ουσιώδη και ειλικρινή.  Αντίθετα, ο εκτεταμένος και φλύαρος … Τα πολλά λόγια … ενώ η λακωνικότητα … και απατηλές υποσχέσεις λόγος» και επισημαίνει τα οφέλη της λακωνικότητας σε αντίθεση με τις επιπτώσεις της αμετροέπειας.  Ο τρόπος οργάνωσης της παραγράφου γίνεται εμφανής από τη χρήση των αντιθετικών συνδέσμων αντίθετα και ενώ.  Με τον τρόπο αυτό κατορθώνει να διαφωτίσει τους αναγνώστες -μέσα από την αντιπαραβολή τους- για τα διαφορετικά τους γνωρίσματα και το περιεχόμενό τους, αναδεικνύοντας με αυτόν τον τρόπο την αξία της λακωνικότητας.

7. Ανάπτυξη με Αναλογία

Η ζωή ενός ανθρώπου μοιάζει εν πολλοίς με την πορεία του ήλιου κατά τη διάρκεια της ημέρας.  Η ανατολή, όπως και η γέννηση ενός παιδιού, είτε γεννά ευθύνες είτε την ελπίδα, δεν παύει ακόμα και κάτω από αντίξοες συνθήκες, να είναι ένα αισιόδοξο μήνυμα.  Ο ήλιος του μεσημεριού είναι που σφραγίζει τη μέρα καθορίζοντας αν θα μείνει στη μνήμη μας ως ηλιόλουστη ή συννεφιασμένη, όπως και στην ώριμη ηλικία καθορίζεται αν η πορεία ενός ανθρώπου θα θεωρηθεί επιτυχής ή όχι.  Κι έπειτα το ηλιοβασίλεμα, όπως και το τέλος, κρίνει το σύνολο της πορείας με έναν απολογισμό που σ` άλλους προκαλεί θλίψη για όσα δεν πρόλαβαν να ζήσουν και σ` άλλους την ικανοποίηση ότι αποχαιρετούν μια υπέροχη ζωή, ότι ζουν μια ήρεμη δύση.

Ενδεικτική Απάντηση

Ο συγγραφέας επιδιώκει να περιγράψει τα στάδια της ζωής ενός ανθρώπου και για το λόγο αυτό επιλέγει να τα παρομοιάσει/παραλληλίσει μεταφορικά με κάποιο πιο οικείο φαινόμενο, με την πορεία του ήλιου κατά τη διάρκεια της ημέρας.  Ο τρόπος ανάπτυξης της παραγράφου είναι η αναλογία και αυτό γίνεται κατανοητό από την οργάνωσή της.  Στη θεματική περίοδο παρουσιάζονται τα περιγραφόμενα φαινόμενα «Η ζωή ενός ανθρώπου μοιάζει εν πολλοίς με την πορεία του ήλιου κατά τη διάρκεια της ημέρας» και στις λεπτομέρειες/σχόλια παρουσιάζονται οι λανθάνουσες ομοιότητες.  Ο τρόπος ανάπτυξης επιβεβαιώνεται από τη συχνή χρήση της διαρθρωτικής λέξης όπως «Η ανατολή, όπως και η γέννηση ενός παιδιού»,  «Ο ήλιος του μεσημεριού… όπως και στην ώριμη ηλικία» «το ηλιοβασίλεμα, όπως και το τέλος».  Η ανάπτυξη της παραγράφου με αναλογία υπηρετεί την πρόθεση του συγγραφέα να καταστήσει το περιγραφόμενο φαινόμενο πιο κατανοητό μέσα από τη μεταφορική σύγκρισή του με κάποιο άλλο που παρουσιάζει αναλογίες/ομοιότητες προς αυτό. Με αυτό τον τρόπο προβάλλεται μια λανθάνουσα ομοιότητα ανάμεσα στα περιγραφόμενα, που φαινομενικά είναι εντελώς διαφορετικά.   Η αναλογία ως τρόπος ανάπτυξης προσφέρει στο λόγο παραστατικότητα, ζωντάνια, αμεσότητα, πειστικότητα και διεγείρει το ενδιαφέρον του αναγνώστη.

Η παραπάνω ενδεικτική ανάλυση, σύμφωνα με τις πρόσφατες αλλαγές στον τρόπο εξέτασης της Νεοελληνικής Έκθεσης & Λογοτεχνίας στην Γ’ Λυκείου, εκπονήθηκε από τη συνάδελφο Μαρία Μποβολή, η οποία την παραχώρησε στον ιστότοπό μας  (filologika.gr) σε ένδειξη αλληλεγγύης προς τους υπόλοιπους συναδέλφους.

 

'Ασκηση 

Θέμα 16782 

Προθετικότητα Θεωρία