Τετάρτη 8 Οκτωβρίου 2025
Θεωρία παραγράφου 3
Είδη παραγράφου - Πρόθεση - Προθετικότητα
Ενδεικτική Εκφώνηση
Ποια νομίζετε ότι είναι η πρόθεση του συγγραφέα στη συγκεκριμένη παράγραφο; Πώς ο τρόπος με τον οποίο επέλεξε να αναπτύξει την παράγραφο υπηρετεί την πρόθεση αυτή;
1. Ανάπτυξη με Παράδειγμα
Όσο πιο κοντά μας διαδραματίζεται ένα γεγονός, τόσο πιο ενδιαφέρον είναι. Για την αθηναϊκή εφημερίδα η διακοπή του ρεύματος στην Αθήνα είναι η πρώτη είδηση, για τους “Τάιμς της Ν. Υόρκης” δεν είναι ούτε μονόστηλο. Οι δέκα πρόσκοποι που χάθηκαν στην Πάρνηθα είναι για μας σπουδαίο θέμα, ενώ οι εκατό Ινδοί στρατιώτες που χάθηκαν στα Ιμαλάια πάνε κατευθείαν στο καλάθι. Η έδρα της εφημερίδας ή του πρακτορείου ειδήσεων παίζει αποφασιστικό ρόλο στην επιλογή και την ιεράρχηση των ειδήσεων.
Ενδεικτική απάντηση
Με τα παραδείγματα γίνεται εύληπτη και κατανοητή η θέση του αρθρογράφου και ο λόγος του πειστικός. Η παράθεση παραδειγμάτων επιβεβαιώνει τον αρχικό ισχυρισμό του, ο οποίος είναι ότι η τοπική εγγύτητα παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην είδηση, κινητοποιεί το ενδιαφέρον και διεγείρει την προσοχή των αναγνωστών.
2. Ανάπτυξη με Ορισμό
Αυτή η διαδικασία με την οποία ένα άτομο μαθαίνει και υιοθετεί τα σχήματα συμπεριφοράς και τους κανόνες που θεωρούνται κατάλληλοι για το κοινωνικό του περιβάλλον την ονομάζουμε κοινωνικοποίηση. Από την άποψη της κοινωνίας, η κοινωνικοποίηση είναι ένας τρόπος με τον οποίο μεταδίδεται η κουλτούρα και το άτομο προσαρμόζεται σ` έναν οργανωμένο τρόπο ζωής. Από την άποψη του ατόμου, η κοινωνικοποίηση είναι μια πραγματοποίηση των δυνατοτήτων του, ένας τρόπος που «ανθρωποποιεί» το βιολογικό οργανισμό του και τον μεταμορφώνει σε ένα «εγώ» με μια αίσθηση ταυτότητας. Έτσι, η κοινωνικοποίηση καθορίζει τη συμπεριφορά του ατόμου, είναι ένα μέσο με το οποίο η κοινωνία ασκεί έλεγχο στο άτομο, αλλά αποτελεί και την απαραίτητη συνθήκη για την ανάπτυξη της ατομικότητας.
Ενδεικτική Απάντηση
Ο συγγραφέας επιδιώκει να αποσαφηνίσει τη σημασία της έννοιας της κοινωνικοποίησης (οριστέα έννοια) που παρέθεσε στη θεματική περίοδο, γι` αυτό επιλέγει να παραθέσει το γένος στο οποίο εντάσσεται -διαδικασία- και την ειδοποιό διαφορά που έχει από άλλες διαδικασίες «με την οποία ένα άτομο μαθαίνει και υιοθετεί τα σχήματα συμπεριφοράς και τους κανόνες που θεωρούνται κατάλληλοι για το κοινωνικό του περιβάλλον». Με τον τρόπο ανάπτυξης του ορισμού αναδεικνύονται τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της έννοιας της κοινωνικοποίησης και υπηρετείται η πρόθεση του συγγραφέα να καταστήσει σαφή και κατανοητή τη σημασία της.
3. Ανάπτυξη με Αιτιολόγηση
Πίσω από τέτοιες τοποθετήσεις, ότι δηλαδή τα δικαιώματα του
ανθρώπου δεν είναι «μέτρο πολιτικού ανθρωπισμού», αλλά έκφραση του
δυτικού πολιτικού και πολιτισμικού ιμπεριαλισμού, κρύβεται, μεταξύ
άλλων, μια παρανόηση της ιδέας των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Γιατί η
υιοθέτηση της εκ μέρους άλλων πολιτισμών δεν οδηγεί νομοτελειακά αυτούς
του πολιτισμούς σε αλλοτρίωση και απώλεια της ταυτότητας και επειδή
τα δικαιώματα του ανθρώπου δεν είναι αυτονόητο μέρος του δυτικού
πολιτισμού, αλλά σηματοδοτούν τις βαθιές κρίσεις του και θα έπρεπε
λογικά να αποτελούν «σύμμαχο» και όχι «απειλή» για τους μη δυτικούς
λαούς. Πάντως, αν αναλογιστεί κανείς ότι τα δικαιώματα του ανθρώπου
ήταν και είναι και στη Δύση αντικείμενο έντονων αντιπαραθέσεων, τότε δεν
πρέπει να απορεί για το γεγονός ότι αυτά και στους άλλους λαούς
προκαλούν αντιδράσεις. Ίσως αυτό να είναι μια αναγκαία φάση στην πορεία
αντικειμενικότερης προσέγγισής τους. Το γεγονός ωστόσο ότι και εκείνοι
που απορρίπτουν τα δικαιώματα του ανθρώπου ως δυτική ιδεολογία, τα
επικαλούνται για να στηρίξουν διάφορα αιτήματά τους, αποδεικνύει ότι
αυτά αποτελούν «κληρονομιά ολόκληρης της ανθρωπότητας».
Ενδεικτική Απάντηση
Ο συγγραφέας επιδιώκει να αποδείξει τη θέση που παρέθεσε στη θεματική περίοδο, ότι δηλαδή έχει παρερμηνευτεί η ιδέα των δικαιωμάτων του ανθρώπου και δεν αποτελούν μέτρο πολιτικού ανθρωπισμού, αλλά έκφραση του δυτικού πολιτικού και πολιτισμικού ιμπεριαλισμού. Για να επιβεβαιώσει τον ισχυρισμό του επιλέγει να πείσει με λογικά επιχειρήματα «Γιατί η υιοθέτηση της εκ μέρους άλλων πολιτισμών δεν οδηγεί νομοτελειακά αυτούς του πολιτισμούς … και επειδή τα δικαιώματα του ανθρώπου δεν είναι αυτονόητο μέρος του δυτικού πολιτισμού…». Η ανάπτυξη της παραγράφου με αιτιολόγηση αποδεικνύεται από τη χρήση των αιτιολογικών συνδέσμων γιατί και επειδή. Με τη χρήση της αιτιολόγησης γίνεται σαφής και κατανοητή η θέση του συγγραφέα που υποστηρίζεται από ισχυρά επιχειρήματα προσδίδοντας αξιοπιστία, αντικειμενικότητα και εγκυρότητα.
4. Ανάπτυξη με Αίτιο-Αποτέλεσμα
Κοντά σε αυτά, δημιουργείται και μια σημαντικότερη παρενέργεια, που αναφέρεται στην επιδίωξη της αλήθειας και αφορά την περιορισμένη δυνατότητά της. Το μεγάλο πρόβλημα, έλεγε ο Άλντους Χάξλει πριν από 50 χρόνια, δεν θα είναι ίσως η αναλήθεια αλλά το άσχετον της πληροφορίας. Η μετάδοση ενός τεράστιου όγκου πληροφοριών οδηγεί στη μείωση του χρόνου και της δυνατότητας της επεξεργασίας τους και κατά συνέπεια καλλιεργεί μια συναισθηματική και όχι λογική ανταπόκριση απέναντί τους, που πολύ γλαφυρά περιγράφηκε από τον Ιγκνάσιο Ραμονέ: σιγά σιγά, είπε, εδραιώνεται η απατηλή αυταπάτη ότι το να βλέπεις ισοδυναμεί με το να κατανοείς. Άρα, ο πλεονασμός των ειδήσεων, αντί να διευκολύνει τη συγκρότηση μιας σφαιρικής και ολοκληρωμένης εικόνας για την επικαιρότητα, είναι στην πραγματικότητα ο κύριος υπεύθυνος για την επιφανειακή, αποσπασματική και αποπροσανατολιστική σύλληψή της.
Π. Χατζημωυσιάδης
Ενδεικτική Απάντηση
Ο συγγραφέας επιδιώκει να παρουσιάσει τις αρνητικές συνέπειες της μετάδοσης ενός τεράστιου όγκου πληροφοριών. Στη θεματική περίοδο υποστηρίζει ότι «δημιουργείται και μια σημαντικότερη παρενέργεια, που αναφέρεται στην επιδίωξη της αλήθειας και αφορά την περιορισμένη δυνατότητά της» και στη συνέχεια στις λεπτομέρειες ισχυρίζεται πως «η μετάδοση ενός τεράστιου όγκου πληροφοριών οδηγεί στη μείωση του χρόνου και της δυνατότητας της επεξεργασίας τους κατά συνέπεια καλλιεργεί μια συναισθηματική και όχι λογική ανταπόκριση απέναντί τους». Έτσι, καταλήγει στο συμπέρασμα πως ο πλεονασμός των ειδήσεων ευθύνεται για την επιφανειακή, αποσπασματική και αποπροσανατολιστική σύλληψή της «Άρα, ο πλεονασμός των ειδήσεων, αντί να διευκολύνει τη συγκρότηση μιας σφαιρικής και ολοκληρωμένης εικόνας για την επικαιρότητα, είναι στην πραγματικότητα ο κύριος υπεύθυνος για την επιφανειακή, αποσπασματική και αποπροσανατολιστική σύλληψή της». Η ανάπτυξη της παραγράφου με αίτιο – αποτέλεσμα υπηρετεί την πρόθεση του συγγραφέα να αναδείξει με πειστικό τρόπο την αιτιακή σχέση που συνδέει τη μετάδοση τεράστιου όγκου πληροφοριών με την ελλιπή και υποκειμενική ενημέρωση των δεκτών, ώστε να κατανοήσουν οι αναγνώστες τη σημαντική επίδραση που ασκεί. Ο τρόπος του αιτίου – αποτελέσματος γίνεται αντιληπτός από τις λέξεις παρενέργειες, οδηγεί, κατά συνέπεια, κύριος υπεύθυνος.
5. Ανάπτυξη με Διαίρεση
Πώς βλέπετε λοιπόν το μέλλον του εγκεφάλου μας, που μεγαλώνει
μέσα στο ραγδαία εξελισσόμενο θερμοκήπιο του ίντερνετ και των νέων
τεχνολογιών του 21ου αιώνα;
Το πρώτο πιθανό σενάριο είναι ότι θα καταλήξει ο καθένας μας να συμπεριφέρεται σαν ηλεκτρονικός υπολογιστής και να προτιμά να αλληλεπιδρά με άλλο κομπιούτερ και όχι ανθρώπους, κάτι το οποίο ήδη συμβαίνει ως έναν βαθμό, καθώς πολλοί αισθάνονται πιο άνετα μπροστά σε έναν υπολογιστή. Το δεύτερο σενάριο είναι ότι πολλοί λάτρεις του διαδικτύου ζώντας μια ζωή μπροστά σε μια οθόνη (κάτι που τους στερεί τη δυνατότητα ουσιαστικού διαλόγου), αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο να αγκαλιάσουν πάσης φύσεως φονταμενταλιστικά κινήματα. Είναι ένα πολύ ελκυστικό αντίδοτο το να συμμετέχεις σε μια συλλογική φαντασίωση που σε οδηγεί να αδιαφορείς για την ιδιαιτερότητά σου. Το τρίτο σενάριο, το οποίο φυσικά προτιμώ και για το οποίο αγωνίζομαι, αφορά την προσπάθειά μας να καλλιεργήσουμε την τεχνολογία που θα βοηθήσει τους ανθρώπους να νιώσουν την αίσθηση της ταυτότητάς τους, της ατομικότητάς τους και της αυτοεκπλήρωσής τους. Κι αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω της έκφρασης της δημιουργικότητάς τους. Όμως, για να συμβεί αυτό, πρέπει τα άτομα να είναι ενεργά και όχι παθητικοί δέκτες, πρέπει να κατανοούν όσα συμβαίνουν γύρω τους και όχι απλώς να επεξεργάζονται πληροφορίες – και νομίζω ότι αυτή τη στιγμή τα κομπιούτερ δεν βοηθάνε τους ανθρώπους να πετύχουν κάτι τέτοιο.
Σούζαν Γκρίνφιλντ, συνέντευξη στον Σπύρο Χατζηγιάννη,
περ. Ε, εφημ, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 27.2.2011
Ενδεικτική Απάντηση
Στην απάντηση της ερώτησης «Το πρώτο πιθανό σενάριο … να πετύχουν κάτι τέτοιο» η Σούζαν Γκρίνφιλντ επιδιώκει να διαχωρίσει τις πιθανές προοπτικές για τον εγκέφαλο λόγω της ραγδαίες ανάπτυξης της τεχνολογίας (διαιρετέα έννοια) και για το λόγο αυτό επιλέγει να τις διακρίνει σε τρεις κατηγορίες/σενάρια (μέλη της διαίρεσης). Το πρώτο σενάριο είναι η αλλοτρίωση των ανθρώπων «Το πρώτο πιθανό σενάριο … σε έναν υπολογιστή», το δεύτερο η μαζοποίηση «Το δεύτερο σενάριο … να αδιαφορεί για την ιδιαιτερότητά σου» και το τρίτο η έλλειψη δημιουργικότητας «Το τρίτο σενάριο … δεν βοηθάνε τους ανθρώπους να πετύχουν κάτι τέτοιο». Η διαίρεση των προοπτικών/σεναρίων γίνεται με βάση τη στάση των ανθρώπων απέναντι στις νέες προκλήσεις που διαμορφώνονται (διαιρετική βάση). Με τη διαίρεση υπηρετείται η πρόθεση της Σούζαν Γκρίνφιλντ να καταστήσει σαφή και κατανοητά τα αποτελέσματα της ανάπτυξης της τεχνολογίας και να διασαφηνίσει πόσο σημαντικό είναι να αποφύγουν οι άνθρωποι την παθητικότητα και την άκριτη υιοθέτηση συνηθειών και ιδεών που μπορεί να προκαλέσουν σημαντικά προβλήματα στη ζωή τους, αν δεν αντισταθούν στην ισοπεδωτική επιρροή του διαδικτύου.
6. Ανάπτυξη με Σύγκριση - Αντίθεση
Η λιτή και μεστή έκφραση διευκολύνει την επικοινωνία και γι’ αυτό βελτιώνει την ποιότητα των ανθρώπινων σχέσεων. Προσδίδει βαρύτητα στα λόγια, τα κάνει µεστά σε περιεχόµενο, προάγει, επομένως, τη σκέψη, καθιστώντας την επικοινωνία πιο σαφή, ουσιώδη και ειλικρινή. Αντίθετα, ο εκτεταµένος και φλύαρος λόγος χρησιµοποιεί κυρίως εντυπωσιακά σχήµατα λόγου και ρητορικές εκφράσεις. Τα πολλά λόγια κρύβουν παγίδες, ενώ η λακωνικότητα είναι ο καθαρός και δίχως δυσάρεστες εκπλήξεις και απατηλές υποσχέσεις λόγος. Άρα, ο ρόλος της είναι παιδευτικός. ∆εν είναι τυχαίο, άλλωστε, πως η σοφία ατόµων και λαών αποκρυσταλλώνεται σε επιγράµµατα και ακόµη πως, ό,τι η μνήµη του ανθρώπου επιλεκτικά διαφυλάσσει, είναι πάντοτε εκφρασµένο λακωνικά.
∆ηµήτρης Χριστόπουλος
Ενδεικτική Απάντηση
Ο συγγραφέας επιδιώκοντας να υποστηρίξει τη θέση του «Η λιτή και μεστή έκφραση διευκολύνει την επικοινωνία και γι` αυτό βελτιώνει την ποιότητα των ανθρώπινων σχέσεων» επιλέγει να αναπτύξει την παράγραφό του με τη μέθοδο της σύγκρισης – αντίθεσης. Αντιπαραβάλλει τον λακωνικό τρόπο έκφρασης με τον εκτεταμένο και φλύαρο «Προσδίδει βαρύτητα στα λόγια … ουσιώδη και ειλικρινή. Αντίθετα, ο εκτεταμένος και φλύαρος … Τα πολλά λόγια … ενώ η λακωνικότητα … και απατηλές υποσχέσεις λόγος» και επισημαίνει τα οφέλη της λακωνικότητας σε αντίθεση με τις επιπτώσεις της αμετροέπειας. Ο τρόπος οργάνωσης της παραγράφου γίνεται εμφανής από τη χρήση των αντιθετικών συνδέσμων αντίθετα και ενώ. Με τον τρόπο αυτό κατορθώνει να διαφωτίσει τους αναγνώστες -μέσα από την αντιπαραβολή τους- για τα διαφορετικά τους γνωρίσματα και το περιεχόμενό τους, αναδεικνύοντας με αυτόν τον τρόπο την αξία της λακωνικότητας.
7. Ανάπτυξη με Αναλογία
Η ζωή ενός ανθρώπου μοιάζει εν πολλοίς με την πορεία του ήλιου κατά τη διάρκεια της ημέρας. Η ανατολή, όπως και η γέννηση ενός παιδιού, είτε γεννά ευθύνες είτε την ελπίδα, δεν παύει ακόμα και κάτω από αντίξοες συνθήκες, να είναι ένα αισιόδοξο μήνυμα. Ο ήλιος του μεσημεριού είναι που σφραγίζει τη μέρα καθορίζοντας αν θα μείνει στη μνήμη μας ως ηλιόλουστη ή συννεφιασμένη, όπως και στην ώριμη ηλικία καθορίζεται αν η πορεία ενός ανθρώπου θα θεωρηθεί επιτυχής ή όχι. Κι έπειτα το ηλιοβασίλεμα, όπως και το τέλος, κρίνει το σύνολο της πορείας με έναν απολογισμό που σ` άλλους προκαλεί θλίψη για όσα δεν πρόλαβαν να ζήσουν και σ` άλλους την ικανοποίηση ότι αποχαιρετούν μια υπέροχη ζωή, ότι ζουν μια ήρεμη δύση.
Ενδεικτική Απάντηση
Ο συγγραφέας επιδιώκει να περιγράψει τα στάδια της ζωής ενός ανθρώπου και για το λόγο αυτό επιλέγει να τα παρομοιάσει/παραλληλίσει μεταφορικά με κάποιο πιο οικείο φαινόμενο, με την πορεία του ήλιου κατά τη διάρκεια της ημέρας. Ο τρόπος ανάπτυξης της παραγράφου είναι η αναλογία και αυτό γίνεται κατανοητό από την οργάνωσή της. Στη θεματική περίοδο παρουσιάζονται τα περιγραφόμενα φαινόμενα «Η ζωή ενός ανθρώπου μοιάζει εν πολλοίς με την πορεία του ήλιου κατά τη διάρκεια της ημέρας» και στις λεπτομέρειες/σχόλια παρουσιάζονται οι λανθάνουσες ομοιότητες. Ο τρόπος ανάπτυξης επιβεβαιώνεται από τη συχνή χρήση της διαρθρωτικής λέξης όπως «Η ανατολή, όπως και η γέννηση ενός παιδιού», «Ο ήλιος του μεσημεριού… όπως και στην ώριμη ηλικία» «το ηλιοβασίλεμα, όπως και το τέλος». Η ανάπτυξη της παραγράφου με αναλογία υπηρετεί την πρόθεση του συγγραφέα να καταστήσει το περιγραφόμενο φαινόμενο πιο κατανοητό μέσα από τη μεταφορική σύγκρισή του με κάποιο άλλο που παρουσιάζει αναλογίες/ομοιότητες προς αυτό. Με αυτό τον τρόπο προβάλλεται μια λανθάνουσα ομοιότητα ανάμεσα στα περιγραφόμενα, που φαινομενικά είναι εντελώς διαφορετικά. Η αναλογία ως τρόπος ανάπτυξης προσφέρει στο λόγο παραστατικότητα, ζωντάνια, αμεσότητα, πειστικότητα και διεγείρει το ενδιαφέρον του αναγνώστη.
Η παραπάνω ενδεικτική ανάλυση, σύμφωνα με τις πρόσφατες αλλαγές στον τρόπο εξέτασης της Νεοελληνικής Έκθεσης & Λογοτεχνίας στην Γ’ Λυκείου, εκπονήθηκε από τη συνάδελφο Μαρία Μποβολή, η οποία την παραχώρησε στον ιστότοπό μας (filologika.gr) σε ένδειξη αλληλεγγύης προς τους υπόλοιπους συναδέλφους.
Θέμα 16782
Τετάρτη 24 Σεπτεμβρίου 2025
Δημοσιογραφία
Όλοι οι Άνθρωποι του Προέδρου: Όταν ο Ρέντφορντ παρέδιδε μαθήματα… δημοσιογραφίας
"Καθένας έχει το δικαίωμα της ελευθερίας της γνώμης και της έκφρασης"
Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων δικαιωμάτων, άρθρο 19
https://www.mariakappou.gr/wp-content/uploads/2020/02/%CE%95%CE%99%CE%94%CE%97%CE%A3%CE%97-%CE%A3%CE%A7%CE%9F%CE%9B%CE%99%CE%9F.pdf
Η χαμένη τιμή της Katharina Blum ή: Πώς αναπτύσσεται η βία και πού μπορεί να οδηγήσει είναι ένα διήγημα του Χάινριχ Μπελ που δημοσιεύθηκε το 1974 και εξετάζει κριτικά τις πρακτικές της δημοσιογραφίας ταμπλόιντ και των ΜΜΕ.[2]
Στην ιστορία, ο Μπελ περιγράφει πώς μια προηγουμένως αθώα γυναίκα, η Καταρίνα Μπλούμ, γίνεται θύμα του κίτρινου τύπου λόγω της φιλίας της με έναν εγκληματία. Στο διήγημα περιγράφεται κυρίως μια εφημερίδα που ονομάζεται απλά και μόνο ZEITUNG (η εφημερίδα). Σε μια εισαγωγική παρατήρηση, ο Böll εξηγεί:[3]
Τα άτομα και οι δράσεις αυτής της αφήγησης είναι φανταστικά. Οποιαδήποτε ομοιότητα με τις πρακτικές της εφημερίδας Bild δεν είναι ούτε τυχαία ούτε σκόπιμη, είναι απλά αναπόφευκτη.
Σε έναν επίλογο για το βιβλίο που γράφτηκε σε μεταγενέστερη έκδοση, ο ίδιος ο Heinrich Böll περιγράφει το διήγγημά του ως λίβελο, ο οποίος, κατά τη γνώμη του, είχε ως στόχο να επισημάνει τον αρνητικό, εντεινόμενο ρόλο του κίτρινου τύπου σε σχέση μεταξύ άλλων και με την τρομοκρατία της Φράξιας Κόκκινος Στρατός. Λόγω παλαιότερων, παρεξηγημένων ή εσκεμμένα παρερμηνευμένων δημοσιεύσεων, ο Böll είδε τον ίδιο τον εαυτό του ως θύμα μιας εκστρατείας των μέσων ενημέρωσης που τον χαρακτήρισε ως «υποστηρικτή» των τρομοκρατών.[4]
Με 2,7 εκατομμύρια αντίτυπα παγκοσμίως (μέχρι το 2017), το διήγημα αποτελεί το έργο του Böll με τις περισσότερες πωλήσεις.[5]
Η Αξία της αληθινής Δημοσιογραφίας:
- Ενημερώνει για τα σημαντικά γεγονότα της επικαιρότητας
- Αναδεικνύει προβλήματα των ανθρώπων
- Καλλιεργεί την κριτική σκέψη
- Ασκεί κριτική στης εξουσία καταγγέλοντας τα κακώς κείμενα
- Αποτελεί πυλώνα της δημοκρατίας καθώς εξασφαλίζει την ελευθερία της έκφρασης
Προυποθέσεις αληθινής δημοσιογραφίας:
-ανεξαρτησία από οικονομικά, πολιτικά κέντρα
-στόχος η ενημέρωση και όχι η σκανδαλοθηρία
Είδηση - Πληροφόρηση - Παραπληροφόρηση
Αξία Πληροφόρησης
1.Βοηθάει στις καθημερινές επιλογές και στις δραστηριότητες των ανθρώπων, καθώς προσφέρει τα απαραίτητα δεδομένα για την επίλυση προβλημάτων .
2. Επηρεάζει θετικά την πνευματική υποδομή του ανθρώπου γιατί τον τροφοδοτεί με γνώσεις και φωτίζει άγνωστες πλευρές της πραγματικότητας.
3. Ενισχύει τη δημοκρατία μιας και καθιστά εφικτή τη γνώση της πολιτικής πραγματικότητας η οποία διαμορφώνει την κοινή γνώμη και ενθαρρύνει τη συμμετοχή στα κοινά.
Παραπληροφόρηση
Παραπληροφόρηση ορίζεται η σκόπιμη διάδοση ψευδών πληροφοριών.με στόχο τον αποπροσανατολισμό της κοινής γνώμης.
Μορφές
παραπληροφόρησης
Ως παραπληροφόρηση νοείται η σκόπιμη
προσπάθεια παραπλάνησης του κοινού που αποσκοπεί σε κάποιο όφελος, και όχι η
ακούσια αναμετάδοση λανθασμένων ή ελλιπώς τεκμηριωμένων πληροφοριών. Ωστόσο,
είτε υπάρχει απώτερο κίνητρο είτε όχι, η μη άρτια ενημέρωση του κοινού είναι
εξίσου επιζήμια.
-
Ανακριβείς πληροφορίες: Στο
πλαίσιο της χειραγώγησης του κοινού και με προφανή στόχο τη δημιουργία
εντυπώσεων είναι συχνή η μετάδοση πληροφοριών που δεν αποδίδουν επακριβώς την
πραγματικότητα. Πρόκειται, δηλαδή, για ειδήσεις που, αν και αποδίδουν μέρος της
αλήθειας, δεν είναι ωστόσο απολύτως ακριβείς.
Τα σημεία απόκλισής τους από την
αλήθεια φανερώνουν συνήθως τις απώτερες επιδιώξεις της μετάδοσής τους, αφού
μπορούν να υποδείξουν ποια εντύπωση θέλησαν να δημιουργήσουν ή ποια αντίδραση
του κοινού θέλησαν να υποκινήσουν.
- Μονόπλευρα
διογκωμένες πληροφορίες: Με απώτερο στόχο την στήριξη μιας πολιτικής
παράταξης ή ενός οικονομικού παράγοντα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης έχουν την
τάση να παρουσιάζουν μονόπλευρα τα γεγονότα και κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να προκύπτει
το συμπέρασμα ή να δημιουργείται η εντύπωση που τους εξυπηρετεί. Εις βάρος της
αντικειμενικότητας και της ενδελεχούς εξέτασης των γεγονότων, τα ΜΜΕ επιλέγουν
και τονίζουν μόνο τις πτυχές εκείνες που συμβαδίζουν με το επιδιωκόμενο από
αυτά αποτέλεσμα.
- Μετάδοση
ψευδών πληροφοριών: Η τακτική αυτή, που είναι η πλέον δραστική μορφή
παραπληροφόρησης, αποφεύγεται από τους περισσότερους δημοσιογραφικούς
οργανισμούς, καθώς μια οποιαδήποτε τέτοια υπόνοια θα καταρράκωνε πλήρως την
αξιοπιστία τους. Είναι, άλλωστε, εφικτή η χειραγώγηση του κοινού με έμμεσους τρόπους,
χωρίς να απαιτείται μια τόσο απροκάλυπτη μέθοδος.
Στο διαδικτυακό χώρο υπάρχουν, ωστόσο, ιστοσελίδες
ενημέρωσης που δεν πληρούν τα κριτήρια της δημοσιογραφικής αρτιότητας, όπου θα
μπορούσαν να δημοσιευτούν ακόμη και ψευδείς πληροφορίες, σε μια απέλπιδα
προσπάθεια προσέλκυσης αναγνωστικού κοινού.
- Απόκρυψη
πληροφοριών: Συνήθης μορφή παραπληροφόρησης είναι και η απόκρυψη
πληροφοριών, οι οποίες θα μπορούσαν να ζημιώσουν τα συμφέροντα της παράταξης ή
του οικονομικού παράγοντα που εξυπηρετείται από τα μέσα ενημέρωσης. Στις περιπτώσεις
αυτές η παρουσίαση των γεγονότων γίνεται με υπερτονισμό επουσιωδών πτυχών του
θέματος, ώστε να καταστεί όσο το δυνατόν λιγότερο εμφανής η απουσία ολοκληρωμένης
κάλυψης των γεγονότων.
- Εμφατική
προβολή δευτερευόντων θεμάτων: Τα ΜΜΕ στην προσπάθειά τους να
αποπροσανατολίσουν την κοινή γνώμη, ώστε να μην επικεντρωθεί σ’ ένα ουσιώδες
ζήτημα ή πρόβλημα, καταφεύγουν στην εκτενή κάλυψη και διερεύνηση δευτερευόντων
θεμάτων, τα οποία κρίνονται ως λιγότερο επιζήμια για τα συμφέροντα που θέλουν
να εξυπηρετήσουν.
Παράγοντες
που επιδιώκουν την παραπληροφόρηση
Με δεδομένη τη δυνατότητα των Μέσων
Μαζικής Ενημέρωσης να επηρεάζουν δραστικά την κοινή γνώμη είναι αναπόφευκτο το
ενδιαφέρον πολιτικών και οικονομικών παραγόντων για την αξιοποίησή τους ως μέσο
χειραγώγησης των πολιτών.
- η διάδοση ψευδών οικονομικών πλγροφοριών και η κατευθυνόμενη φημολογία εξυπηρετούν την κερδοσκοπία παραγόντων της οικονομικής ζωής (εταιρειών, επιχειρηματιών, ιδιωτών)
- η κατασκευασμένη και ελεγχόμενη πληροφόρηση που συγκαλύπτει ή ωραιοποιεί την πραγαντικότητα ευνοεί τον προσεταιρισμό της κοινής γνώμης από φορείς της πολιτικής της κρατικής ή της στρατιωτικής εξουσίας.
- η εξέρτηση των μέσων ενημέρωσης από την πολιτική κι οικονομική εξουσία περιορίζει τη δυνατότητα αμερόληπτης παρουσίασης της πραγματικότητας. Τα ΜΜΕ προκειμένου να αυξήσουν το
κοινό τους, και άρα τα έσοδα από τις διαφημίσεις, καταφεύγουν συχνά σ’ εκείνο
το είδος της παραπληροφόρησης που κατορθώνει να ελκύσει την προσοχή του κοινού.
Προχωρούν, έτσι, στη διεκτραγώδηση των γεγονότων, στη διόγκωση θεμάτων της
επικαιρότητας, στη δημιουργία προσδοκίας «υποτιθέμενων» αποκαλύψεων, κι εν
γένει στη δημιουργία εντυπώσεων, ώστε να διασφαλίσουν πως το κοινό θα θελήσει
να παρακολουθήσει το δελτίο ειδήσεων, να προμηθευτεί την εφημερίδα ή να
διαβάσει τη διαδικτυακή ανάρτηση.
Στο ίδιο πλαίσιο, μάλιστα, κινείται η
τάση των ΜΜΕ να δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στα θέματα εκείνα που γνωρίζουν πως
έχουν ιδιαίτερο αντίκτυπο στο κοινό. Θέματα που δεν είναι πάντοτε άξια
διερεύνησης και έχουν συχνά σκανδαλοθηρικό χαρακτήρα, προτιμώνται από τα μέσα
ενημέρωσης, καθώς διασφαλίζουν ένα σταθερό κοινό.
Παράγοντες
που υποβοηθούν την παραπληροφόρηση
Οι προσπάθειες των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης
να κατευθύνουν την κοινή γνώμη υποβοηθούνται από επιμέρους παράγοντες που
σχετίζονται με τις συνθήκες ζωής και τον τρόπο σκέψης μεγάλου μέρους των
πολιτών:
- Οι πολλαπλές υποχρεώσεις και οι
γοργοί ρυθμοί του σύγχρονου τρόπου ζωής, δεν επιτρέπουν στους πολίτες τη
συγκριτική παρακολούθηση της επικαιρότητας και την ποιοτική εμβάθυνση στα
γεγονότα. Οι περισσότεροι αρκούνται σε μια επιφανειακή προσέγγιση, που τους δεν
τους προφυλάσσει από τις πάγιες τακτικές των μέσων μαζικής ενημέρωσης.
- Η επιδείνωση του οικονομικού κλίματος
έχει αποθαρρύνει πολλούς πολίτες και τους έχει καταστήσει ευάλωτους σε
φαινόμενα λαϊκισμού. Άνθρωποι που μέχρι πρότινος θα αντιμετώπιζαν με δυσπιστία
οποιαδήποτε εξαγγελία εύκολης αντιμετώπισης χρόνιων οικονομικών ζητημάτων,
κάμπτονται υπό την πίεση της οικονομικής δυσπραγίας κι εμφανίζονται απρόσμενα
ευεπηρέαστοι.
- Οι πολίτες που παραμένουν
αποστασιοποιημένοι από τις πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις της χώρας, όπως
κι εκείνοι που παρακολουθούν μεν τα διαδραματιζόμενα αλλά έχουν μια αμετάκλητη -φανατική-
πολιτική τοποθέτηση, τείνουν να παρασύρονται εξίσου εύκολα από την
επιχειρούμενη παραπληροφόρηση. Οι μεν διότι δεν γνωρίζουν επαρκώς το πολιτικό
πλαίσιο και άρα δεν μπορούν να σταθούν κριτικά απέναντι στις μεταδιδόμενες
πληροφορίες, και οι δε διότι είναι πρόθυμοι να αποδεχτούν οτιδήποτε εξυπηρετεί
την πολιτική παράταξη που υποστηρίζουν.
- Η απουσία κριτικής σκέψης, η
απροθυμία συνεπούς παρακολούθησης και διερεύνησης των καίριων πολιτικών και
κοινωνικών ζητημάτων, καθώς κι η ενδοτικότητα στην έτοιμη γνώση και άποψη,
συνιστούν επιβαρυντικούς παράγοντες, αφού προσφέρουν τη δυνατότητα στους φορείς
ενημέρωσης να κατευθύνουν κατά βούληση το κοινό.
- Το γεγονός ότι τα Μέσα Μαζικής
Ενημέρωσης είναι ιδιωτικές επιχειρήσεις καθιστά δύσκολη, αν όχι ανέφικτη, την αντίσταση
σε οικονομικά ή άλλα ανταλλάγματα, που διασφαλίζουν την απρόσκοπτη λειτουργία
και την κερδοφορία τους. Έτσι, οι πολιτικοί και οικονομικοί παράγοντες μπορούν,
αν προσφέρουν το κατάλληλο δέλεαρ, να ζητήσουν την πολύτιμη στήριξη των ΜΜΕ.
- Αντιστοίχως, η ανάγκη των
δημοσιογράφων να διατηρήσουν τη θέση εργασία τους ή να επιτύχουν την
επαγγελματική τους εξέλιξη και άνοδο, τους ωθεί στο να καταστρατηγούν τις αρχές
δεοντολογίας του επαγγέλματός τους.
Συνέπειες
παραπληροφόρησης
- οδηγεί στη χειραγώγηση και τον αποπροσανατολισμό του πολίτη επειδή:
- συσκοτίζει την αλήθεια
- ακυρώνει την ελευθερία γνώμης
- καθιστά τον πολίτη υποχείριο της εξουσίας
- συντελεί στον στιγματισμό και τη διαπόμπευση απλών ή επώνυμων πολιτών
- υπονομεύει τη δημοκρατία επειδή:
- η κοινή γνώμη χειραγωγείται
- οξύνει τον φανατισμό, εδαιώνει στερεότυπες αντιλήψεις, στρέφει τη μια κοινωνική ή εθνική ομάδα ενάντια στην άλλη
Τρόποι
αντιμετώπισης του φαινομένου
Η ανάγκη για έγκυρη ενημέρωση συνιστά
αναμφισβήτητα ένα από τα πλέον καίρια αιτήματα της εποχής μας, καθώς είναι ο
μόνος τρόπος για τη λήψη ορθών αποφάσεων σε κρίσιμους τομείς της πολιτικής και
κοινωνικής ζωής. Θα πρέπει, εντούτοις, να έχουμε υπόψη μας πως συχνά η
παρουσίαση των γεγονότων έχει υποκειμενικό χαρακτήρα και εμφανίζεται έκδηλα
μεροληπτική, όχι κατ’ ανάγκη διότι επιχειρείται η παραπληροφόρηση του κοινού,
αλλά διότι το συγκεκριμένο μέσο ενημέρωσης έχει μια ξεκάθαρη κομματική θέση,
και παρουσιάζει τα γεγονότα υπό το πρίσμα αυτής της πολιτικής άποψης. Είναι,
επομένως, σημαντικό να αντιλαμβάνεται το κοινό από ποια μέσα λαμβάνει την
πληροφόρησή του και κατά πόσο τα μέσα αυτά έχουν δηλωμένη ή όχι κομματική
τοποθέτηση.
- υπευθυνότητα και η κριτική στάση του πολίτη, οι οποίες συνίστανται:
- στην επιφυλακτικότητα και την επεξεργασία των πληροφοριών
- στον έλεγχο της αξιοπιστίας του πομπού
- στη συμμετοχή στα κοινά
- κρίσιμος είναι φυσικά ο ρόλος της οικογένειας και του σχολείου καθώς μπορούν να επιτύχουν την ενίσχυση της αντιληπτικής ικανότητας των
νέων, και άρα να καταστήσουν εφικτή τη ζητούμενη πνευματική τους εγρήγορση
έναντι στις απόπειρες παραπληροφόρησης.
- Οι πολίτες θα πρέπει να έχουν ενεργό
ενδιαφέρον για τα πολιτικά ζητήματα του τόπου, ώστε να είναι σε θέση να
διαμορφώνουν τις πολιτικές τους απόψεις και να κρίνουν τα γεγονότα της επικαιρότητας
με σαφή γνώση των δεδομένων, και όχι βασιζόμενοι σε ευκαιριακή και επιφανειακή
ενημέρωση.
- Τα ΜΜΕ οφείλουν να τηρούν απαρέγκλιτα
τις αρχές της δημοσιογραφικής δεοντολογίας, και να διεκδικούν την επιβράβευση
του κοινού για την εγκυρότητα και την αξιοπιστία τους. Οφείλουν, επίσης, να
σέβονται και να υπηρετούν το δημοκρατικό πολίτευμα, απέχοντας από την
εξυπηρέτηση πολιτικών συμφερόντων, έστω κι αν το δέλεαρ γι’ αυτά είναι σημαντικό.
- Η πολιτεία, μέσω της δικαιοσύνης, θα
πρέπει να μεριμνήσει για τον αυστηρότερο έλεγχο της λειτουργίας των ΜΜΕ,
επεμβαίνοντας αποφασιστικά όποτε διαπιστώνεται πως υπάρχει σκόπιμη μετάδοση
ανακριβών πληροφοριών.
https://latistor.blogspot.com/2015/03/blog-post_12.html
Νέα Ελληνικά Β Λυκείου, Αλέξανδρος και Σπύρος Μητσέλος, Εκδ. Ελληνοεκδοτική
Άρης Χατζηστεφάνου: «Ζούμε τη μεγαλύτερη κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας στην ανθρώπινη ιστορία» Ο διακεκριμένος ερευνητικός δημοσιογράφος μιλά στην Parallaxi για την κρίση στη δημοσιογραφία και την τεχνητή νοημοσύνη.
Πάντα θαύμαζα τον τρόπο με τον οποίο ο Άρης Χατζηστεφάνου έκανε δημοσιογραφία. Εμπεριστατωμένη έρευνα, τεκμηριωμένα στοιχεία, μαχητικότητα, πάντα σε περιμένει μια έκπληξη και κάτι καινούργιο διαβάζοντας ή ακούγοντάς τον. Μέσω του Infowar μαθαίνεις πράγματα που δύσκολα μπορείς να βρεις αλλού, όμως η σπουδαία του δουλειά επισφραγίστηκε στις συνεργασίες του με το BBC και τον Guardian. Εκεί που πάντως έκανε πάταγο ήταν με τα ντοκιμαντέρ του. Debtocracy για την κρίση χρέους, Catastroika για τις ιδιωτικοποιήσεις, το Φασισμός ΑΕ, ένα ντοκιμαντέρ που αποτελεί ντοκουμέντο για τον τρόπο με τον οποίο οι οικονομικές ελίτ του ΄20 και του ΄30 υποστήριξαν τα φασιστικά καθεστώτα και ακόμη δύο την τελευταία δεκαετία, το This is Not A Coup και το Make the Economy Scream. Είναι και συγγραφέας βιβλίων, το τελευταίο του με τίτλο Προπαγάνδα και Παραπληροφόρηση στο ίντερνετ ήδη έχει μεγάλη απήχηση. Ο Άρης Χατζηστεφάνου είναι ο σημερινός προσκεκλημένος μας στη στήλη για τη Δημοσιογραφία και από τις απαντήσεις του καταλαβαίνει κανείς γιατί έχει τόσο μεγάλο πιστό κοινό που τον ακολουθεί.
Ποιο είναι κατά τη γνώμη σου το μεγαλύτερο πρόβλημα της δημοσιογραφίας σήμερα; «Για τουλάχιστον δυο δεκαετίες τα ΜΜΕ σε όλο τον κόσμο ανέθεσαν την επικοινωνία με τους αναγνώστες και τους ακροατές τους στις μεγάλες πλατφόρμες του διαδικτύου. Τα κείμενά μας υπήρχαν μόνο αν εμφανίζονταν στην Google, το Facebook, το X κτλ.. Η σχέση αυτή ήταν πάντα λεόντειος καθώς οι πλατφόρμες αποκόμιζαν το μεγαλύτερο τμήμα των εσόδων αλλά τουλάχιστον επέτρεπε στα μέσα να προωθούν τη δουλειά τους. Σήμερα ζούμε τον λεγόμενο «θάνατο του λινκ», οι πλατφόρμες όλο και συχνότερα παρουσιάζουν στους επισκέπτες τους μια σύνοψη της δημοσιογραφικής παραγωγής μέσω ΑΙ, την οποία κυριολεκτικά κλέβουν από τους δημιουργούς της χωρίς συχνά καμία αναφορά στην πηγή. Αυτό σημαίνει ότι εκμηδενίζονται τα κέρδη που ανέμεναν τα ΜΜΕ από διαφημίσεις, χορηγίες ή συνδρομές που λάμβαναν από τους αναγνώστες τους. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας στην ανθρώπινη ιστορία η οποία θα υποβαθμίσει σε τρομακτικό βαθμό την ποιότητα του περιεχομένου καθώς χιλιάδες μικρά μέσα θα οδηγηθούν στην αφάνεια. Για να μην παρεξηγηθώ, ήμουν και παραμένω υπέρ της ελεύθερης και δωρεάν διάδοσης κάθε πληροφορίας – ακόμη και με όρους πειρατείας – πάντα όμως προς όφελος των πολλών. Αντίθετα σήμερα βιώνουμε την κλοπή περιεχομένου από τους ισχυρούς».
Οφείλει ένας δημοσιογράφος να παίρνει θέση για ένα γεγονός; Αν ναι, υπάρχουν εξαιρέσεις, δηλαδή περιπτώσεις που δε θα έπρεπε να το κάνει; «Η πραγματικότητα είναι αντικειμενική αλλά η μεταφορά της περιέχει πάντα υποκειμενικά στοιχεία. Ο δημοσιογράφος θα πάρει θέση ακόμη και αν δεν το θέλει. Ο τρόπος που θα συντάξει τον τίτλο του κειμένου του, η φωτογραφία που θα επιλέξει για να το συνοδεύσει, ή ακόμη και η χρονική στιγμή που θα το δημοσιεύσει αποκαλύπτουν την προσωπική του θεώρηση των πραγμάτων. Η ποιότητα της δουλειάς του δεν κρίνεται από μια (ανύπαρκτη) έννοια αντικειμενικότητας αλλά από τον σεβασμό στα πραγματικά δεδομένα και κυρίως από το αν βρίσκεται στη σωστή πλευρά της ιστορίας. Προσωπικά αποφάσισα να γίνω δημοσιογράφος βλέποντας την ταινία Αποστολή στη Νικαράγουα (όσοι την έχουν δει θα καταλάβουν) αλλά ενηλικιώθηκα δημοσιογραφικά με τη φράση του μεγάλου ερευνητή δημοσιογράφου Ρόμπερτ Φισκ: «Είμαστε δίκαιοι και αντικειμενικοί στο πλευρό αυτών που υποφέρουν».
Η γραμμή του μέσου ενημέρωσης στο οποίο εργάζεται ένας δημοσιογράφος σε ποιο βαθμό πρέπει να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο σκέπτεται; «Θεωρητικά δεν θα έπρεπε καθόλου. Πρακτικά θα συμβεί, άλλοτε συνειδητά και πολλές φορές ασυνείδητα. Παλαιότερα οι δημοσιογράφοι στην Ελλάδα ήξεραν ότι υπάρχει μια κόκκινη γραμμή την οποία δεν μπορούσαν να περάσουν (δεν έγραφες για τα καράβια ή τις κατασκευαστικές του αφεντικού σου). Σταδιακά η κόκκινη γραμμή μετατοπιζόταν αναγκάζοντας τον δημοσιογράφο να αυτολογοκρίνεται και να συντονίζεται με τη σκέψη του ιδιοκτήτη. Το δικό μου στοίχημα, όταν εργαζόμουν σε μεγάλα, κυρίαρχα ΜΜΕ, ήταν να διατηρήσω τον τρόπο σκέψης μου, προσαρμόζοντας τη μορφή (αλλά όχι το περιεχόμενο) όσων ήθελα να πω στα χαρακτηριστικά του Μέσου. Ήταν ένας ανταρτοπόλεμος για τον οποίο είχα πάντα στο πίσω μέρος του μυαλού μου το κείμενο του Μπέρτολτ Μπρεχτ: Πέντε δυσκολίες για αν γράψει κανείς την αλήθεια. Μετά την πρώτη δεκαετία του 2000, αυτό έγινε πρακτικά αδύνατο σε πολλά ελληνικά ΜΜΕ. Στο εξωτερικό υπήρχαν περιπτώσεις όπου δημοσιογράφοι ασκούσαν κριτική ακόμη και στα αφεντικά τους (πολύ σπάνιο αλλά συνέβαινε έστω και σαν εξαίρεση). Στην Ελλάδα έπρεπε συχνά να μετατραπείς σε πρακτικογράφο των ισχυρών. Και εκεί χώρισαν οι δρόμοι μας. Παρόλα αυτά έχω ακόμη τεράστια εκτίμηση σε συναδέλφους που συνεχίζουν να δίνουν τη μάχη, μέσα από κυρίαρχα ΜΜΕ σε ένα τόσο εχθρικό περιβάλλον».
Γιατί η κοινή γνώμη δεν έχει πια την καλύτερη άποψη για το λειτούργημα του δημοσιογράφου; «Γιατί η κοινή γνώμη είναι υγιής και αντιλαμβάνεται πολύ περισσότερο από όσο πιστεύουμε την προπαγάνδα και την παραπληροφόρηση που της σερβίρουν. Το ότι αφήνουν μια τηλεόραση ανοιχτή να παίζει στο βάθος δεν σημαίνει ότι ελέγχονται από αυτή. Το καταλαβαίνουμε σε μεγάλα γεγονότα όπως πχ το δημοψήφισμα στην Ελλάδα, ή γενοκτονία στη Γάζα ή ακόμη και η εκλογή του Μαμντάνι στη δημαρχεία της Νέας Υόρκης. Όσο μεγαλύτερη και πιο χυδαία ήταν η επιχείρηση προπαγάνδας τόσο μεγαλύτερη ήταν η αντίδραση του κόσμου και εν τέλει η απαξίωση των μέσων που προωθούσαν αυτή την προπαγάνδα».
Πώς προφυλάσσεται ένας δημοσιογράφος από τα fake news; «Θεωρητικά δεν κινδυνεύει από fake news αν ακολουθεί τους βασικούς κανόνες ελέγχου και διασταύρωσης των πληροφοριών. Ακόμη και στην εποχή των deep fake είναι καλά προφυλαγμένος αν κάνει καλά τη δουλειά του και έχει μια στοιχειώδη εξοικείωση με τις νέες τεχνολογίες. Παρεμπιπτόντως θέλω να τονίσω ότι τα fake news δεν είναι η βασικότερη απειλή ούτε για τους δημοσιογράφους ούτε για το κοινό τους. Όπως εξηγώ και στο βιβλίο μου, από τα μέσα της περασμένης δεκαετίας στήθηκε μια ολόκληρη βιομηχανία που απέδιδε όλα τα δεινά της εποχής μας στην παραπληροφόρηση. Με αυτό τον τρόπο ήθελε να συγκαλύψει τα πραγματικά αίτια των κρίσεων για τις οποίες συνήθως ευθύνονται η ανισότητα που δημιουργεί το κυρίαρχο οικονομικό σύστημα και η τρομακτική φτωχοποίηση μεγάλου τμήματος του παγκόσμιου πληθυσμού. Σε αυτές τις συνθήκες η εμμονή στα fake news ήταν και αυτή μια μορφή… fake news».
Πώς βλέπεις τη σχέση των Social Media και της Τεχνητής Νοημοσύνης με τη Δημοσιογραφία; «Είναι εξαιρετικά εργαλεία για έναν δημοσιογράφο που του επιτρέπουν να εμβαθύνει στη δουλειά του και να φτάσει σε ένα ευρύτερο ακρωτήριο αν ξέρει να τα χρησιμοποιεί. Παρά τα όσα λέγονται έχουμε τις συνθήκες για να προσφέρουμε και να λαμβάνουμε την καλύτερη ενημέρωση που μπορούσε ποτέ να επιτευχθεί. Το μεγάλο πρόβλημα είναι το ιδιοκτησιακό καθεστώς των social media αλλά και των εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης και κυρίως των Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων όπως το ChatGPT. Όταν σε εννέα στις δέκα ερωτήσεις που θέτουμε στο ίντερνετ μας απαντά μια εταιρεία (η Google) και όταν οι μεγαλύτερες πλατφόρμες έχουν την έδρα τους σε μια χώρα (τις ΗΠΑ) προκύπτει ένας πρωτοφανής έλεγχος της πληροφορίας. Συνήθως θεωρούμε ότι αυτό είναι ένα πρόβλημα που αφορά μόνο τους καταναλωτές περιεχομένου, δηλαδή τους αναγνώστες μας, αλλά στην πραγματικότητα καθορίζει και τη δουλειά των δημοσιογράφων».
Σάββατο 26 Απριλίου 2025
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)