Κείμενα για Περίληψη - Ασκήσεις

Κείμενο
 

Εφηβεία (4596)
 

Η εφηβεία αποτελεί μία μεταβατική περίοδο στη ζωή του ανθρώπου, η οποία αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Κατά τη διάρκειά της, συντελούνται βιολογικές, σωματικές και ψυχολογικές μεταβολές, που επηρεάζουν και διαμορφώνουν τη στάση του εφήβου απέναντι στον εαυτό του και στους άλλους, ενηλίκους και συνομηλίκους, καθώς και τις απόψεις και τις ιδέες του απέναντι σε αρχές και αξίες που επικρατούν στην κοινωνία, όπου ζει. Επίσης, η εφηβεία είναι μία περίοδος αναζήτησης ταυτότητας, ατομικότητας, προσωπικών επιλογών και στάσης ζωής. Όμως, σήμερα οι αναζητήσεις αυτές γίνονται όλο και πιο δύσκολες λόγω των κοινωνικών συνθηκών, καθώς η ρευστότητα της σημερινής οικογενειακής δομής δημιουργεί αντιφάσεις I και ασυνέχειες στον τρόπο με τον οποίο οι γονείς και τα παιδιά βιώνουν τους ρόλους τους.
 

Ο έφηβος έχει ανάγκη να του αναγνωρίζουν ελευθερία και αυτονομία. Χρειάζεται το δικό του χώρο, ο οποίος συμβολίζει την ατομικότητα και τη διαφορετικότητά του. Οι προσωπικές επιλογές στο ντύσιμο, η διευθέτηση του προσωπικού χώρου και χρόνου, η επιλογή των φίλων, του τρόπου διασκέδασης, της ελευθερίας λόγου και πράξεων, η ανάληψη ορισμένων ευθυνών και η αναγνώριση από τους γονείς των ικανοτήτων του είναι τα στοιχεία που συντελούν στην απόκτηση ξεχωριστής αυτόνομης ταυτότητας και συνθέτουν την αλλαγή της σχέσης του παιδιού με τους γονείς του. 

Ασφαλώς, όπως ο έφηβος βρίσκεται σε φάση αναζήτησης ταυτότητας, έτσι και ο γονιός βρίσκεται σε φάση αναζήτησης του γονεϊκού του ρόλου. Καθώς έρχεται αντιμέτωπος με πρωτόγνωρες συμπεριφορές και νέες ανάγκες, πολλές φορές δυσκολεύεται να βάλει όρια.
 

Η ταυτότητα του εφήβου δομείται γύρω από δύο βασικούς άξονες. Ο πρώτος αφορά την «ταυτότητα του φύλου», δηλαδή την αναγνώριση και την αποδοχή για τον εαυτό του των σωματικών, ψυχολογικών και κοινωνικών χαρακτηριστικών που διακρίνουν το φύλο στο οποίο ανήκει βιολογικά. Ο δεύτερος άξονας αφορά την «κοινωνική ταυτότητα», δηλαδή τη διαμόρφωση της ιδεολογίας, των ηθικών αξιών, των κοινωνικών στάσεων και των επαγγελματικών επιλογών. Η κοινωνική ταυτότητα αναφέρεται στη θέση, στις ενέργειες και στη λειτουργία του ατόμου ως μέλους της κοινωνίας. Αν σκεφθούμε, λοιπόν, τη σημασία των παραπάνω «ταυτοτήτων», θα καταλάβουμε τους λόγους για τους οποίους η εφηβεία θεωρείται πολύ σημαντική περίοδος της ζωής του ανθρώπου.
 

Προς το τέλος της εφηβείας ο έφηβος, έχοντας πλέον επαναπροσδιορίσει τις σχέσεις του με τους γονείς και τ’ αδέλφια του, έχοντας δοκιμαστεί στις σχέσεις του (σχέσεις βαθιάς φιλίας, αντιπαλότητας, εχθρότητας, αγάπης) με τους συνομηλίκους του, έχοντας υιοθετήσει ηθικές αξίες και ιδεολογικά πρότυπα, αισθάνεται ικανός να ενεργεί ως μέλος της κοινωνίας των ενηλίκων.
 

Θ. Γιοβαζολιάς κ.α. (2011). Συνεργασία εκπαιδευτικών - οικογένειας, 27-28.
Αθήνα: ΥΠΔΒΜΘ, Γ. Γραμματεία Διά Βίου Μάθησης. ΙΔΕΚΕ (διασκευή).
 

ΘΕΜΑΤΑ
 

Α1. Ποιες είναι οι αλλαγές, σύμφωνα με το κείμενο, που σηματοδοτούν το τέλος της εφηβείας; (60-80 λέξεις)
(μονάδες 15)
Α2. Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η δεύτερη παράγραφος (Ο έφηβος έχει...γονείς του) του κειμένου;
(μονάδες 10)
Β1. «Η εφηβεία είναι μία περίοδος αναζήτησης ταυτότητας και προσωπικών
επιλογών».
Χρησιμοποιώντας την παραπάνω πρόταση, να δημιουργήσετε μία παράγραφο 40-
50 λέξεων.
(μονάδες 10)
Β2. Να δώσετε στο κείμενο έναν μεταφορικό/συνυποδηλωτικό τίτλο που να περιέχει τη
λέξη «εφηβεία» ή παράγωγά της.
(μονάδες 15)

Εφηβεία: Συμβουλές για... γονείς σε απόγνωση (1951)

Έχετε περάσει την αγωνία των πρώτων ημερών της ζωής του παιδιού σας. Έχετε
(ξε)περάσει εκείνες τις νύχτες που έπρεπε να σηκώνεστε στις 3 τα ξημερώματα για θηλασμό, ακόμη και το σοκ του πρώτου αποχωρισμού σας με το παιδί, την πρώτη ημέρα του σχολείου του. Κι όμως, εκεί γύρω στα 12 -ή και νωρίτερα- ένα νέο άγχος μπαίνει στο οικογενειακό τραπέζι.
 

Στο άκουσμα και μόνο της λέξης «εφηβεία» πολλοί γονείς τρομοκρατούνται.
Καβγάδες, κλάματα, οι πρώτοι έρωτες. Οι γονείς συνήθως παρακολουθούν εμβρόντητοι τις αναπόφευκτες αλλαγές που επιφέρει στα παιδιά τους η εφηβεία.
 

Η μεταβατική περίοδος μεταξύ παιδικής ηλικίας και ενηλικίωσης περιλαμβάνει
προφανώς διαδικασίες ωρίμανσης, σωματικής, ηθικής και διανοητικής, του παιδιού. Στην οικογένεια σημαίνει συναγερμός. Πώς πρέπει να διαχειριστούν οι γονείς αυτή την τόσο «εύθραυστη» μεταβατική φάση της ζωής των παιδιών τους; Πώς επιλύονται οι καβγάδες; Υπενθυμίζουμε στους γονείς πως χρειάζεται υπομονή.
 

«Η εφηβεία είναι μια περίοδος μεγάλων ψυχολογικών και σωματικών αλλαγών που δεν περνά απαρατήρητη από κανέναν», μας λένε οι ψυχολόγοι. Πόσο μάλλον από τα ίδια τα παιδιά: «Ο έφηβος προσπαθεί να κατανοήσει τις αλλαγές που βιώνει και να βρει την καινούργια του ταυτότητα. Μια τέτοια διαδικασία δημιουργεί αναπόφευκτες εντάσεις και πιθανές συγκρούσεις με το περιβάλλον, ανασφάλεια, αλλά και συγχρόνως έξαψη και διάθεση για πειραματισμούς», επισημαίνουν.
 

Οι σωματικές αλλαγές θα έρθουν, είτε το θέλετε είτε όχι. Η ψυχολογική διαχείριση και ωρίμανση, όμως, σχετίζονται άμεσα με το είδος των σχέσεων που θα διαμορφωθούν ενδοοικογενειακά. «Ενώ οι αλλαγές συμβαίνουν για όλους τους εφήβους, ο τρόπος που θα τις βιώσει και θα τις διαχειριστεί κάθε έφηβος εξαρτάται από το οικογενειακό περιβάλλον, την ποιότητα σχέσης με τους γονείς και την ψυχοσύνθεση του», τονίζουν ψυχοθεραπευτές και ψυχολόγοι.
 

Ποια είναι, επομένως, τα ψυχολογικά χαρακτηριστικά της εφηβείας; Όπως μας λένε οι ειδικοί, «πρόκειται για μια ηλικία που χαρακτηρίζεται από εξιδανίκευση και έντονα συναισθήματα και δημιουργεί στους περισσότερους εφήβους την ανάγκη να ξεχωρίσουν, να αμφισβητήσουν και να απορρίψουν τον κατεστημένο κόσμο των ενηλίκων». Και πρώτα-πρώτα τη γονική εξουσία - εδώ ίσως είναι ένα καλό σημείο να εντοπίσουμε τον «μίτο» των εντάσεων.
 

Σύμφωνα με τους ειδικούς, «ένα διαφορετικό πρόσωπο της εφηβείας μπορεί να
είναι η τάση για απομόνωση, οι απαισιόδοξες σκέψεις, η έντονη αντιδραστικότητα μέχρι και η παραβατική συμπεριφορά. Επίσης, καθώς η εφηβεία θεωρείται μια περίοδος υψηλού κινδύνου για την εμφάνιση ψυχικών διαταραχών, οι γονείς και το περιβάλλον του έφηβου πρέπει να δίνουν ιδιαίτερη σημασία σε ανησυχητικές συμπεριφορές. Πίσω από κάθε αρνητική και δύσκολη συμπεριφορά, κρύβεται πάντα ένα μήνυμα και ένα θέμα που προσπαθεί να εκφραστεί και να επιλυθεί».
 

Γ. Κόκουβας, από το διαδίκτυο, Εφηβεία: Συμβουλές για... γονείς σε απόγνωση. 6.11.2012 (διασκευή).
 

ΘΕΜΑΤΑ

 
Α1. Για ποιους λόγους, σύμφωνα με τον συγγραφέα, η περίοδος της εφηβείας δεν περνά από κανέναν απαρατήρητη; (60-80 λέξεις)
(μονάδες 15)
Α2. Ποια είναι τα δομικά στοιχεία της τελευταίας παραγράφου (Σύμφωνα με τους
ειδικούς...και να επιλυθεί) του κειμένου;
(μονάδες 10)
Β1. Να συντάξετε μία παράγραφο 60-80 λέξεων στην οποία να χρησιμοποιήσετε τις λέξεις/φράσεις του κειμένου με έντονη γραφή: εφηβεία, αλλαγές, συγκρούσεις,οικογενειακό περιβάλλον, εκφραστεί.*
(μονάδες 10)
Β2.α. Γιατί ο συντάκτης του άρθρου παραθέτει τις απόψεις των ειδικών σε εισαγωγικά; Ποιος είναι ο στόχος του;
(μονάδες 5)
Β2.β. Να επισημάνετε σε ποια από τις παρακάτω προτάσεις του κειμένου γίνεται
κυριολεκτική/δηλωτική, και σε ποια μεταφορική/συνυποδηλωτική χρήση της
γλώσσας:
1.«Στο άκουσμα και μόνο της λέξης “εφηβεία” πολλοί γονείς τρομοκρατούνται».
2. «Στην οικογένεια σημαίνει συναγερμός».
(μονάδες 10)

Κείμενο

Νέοι και πρότυπα ψυχαγωγίας (4601)

Ως ψυχαγωγία θεωρείται κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα που επιτρέπει στους
ανθρώπους να αξιοποιούν δημιουργικά τον ελεύθερο χρόνο τους. Η δραστηριότητα μπορεί να είναι παθητική, για παράδειγμα η παρακολούθηση ταινίας, ή ενεργητική, λόγου χάριν αθλητισμός, παιχνίδι, δραστηριότητες, όπως η ανάγνωση βιβλίων ή η εκμάθηση μουσικών οργάνων.
 

Οι παράγοντες που επηρεάζουν τις επιλογές μας στην ψυχαγωγία είναι
πολλοί: ο τόπος διαβίωσης ενός ανθρώπου και επομένως οι προσφερόμενες
ευκαιρίες, η οικονομική ευχέρεια, ο ελεύθερος χρόνος, η παιδεία κάθε ατόμου, η
πρόσβαση στην τεχνολογία, η προσωπικότητα και ο χαρακτήρας καθενός, οι
προσωπικές τάσεις και αναζητήσεις.
 

Επίσης, οι σχέσεις μέσα στην οικογένεια και οι γονείς επηρεάζουν τον τρόπο
ψυχαγωγίας των παιδιών. Ο διάλογος, η ισότητα, ο σεβασμός και η αγάπη μέσα στην οικογένεια είναι παράγοντες που βοηθούν τα παιδιά να διαμορφώσουν
ολοκληρωμένη προσωπικότητα. Έτσι, τα παιδιά κάνουν ορθές επιλογές και
στρέφονται στη σωστή ψυχαγωγία, που έχει σκοπό όχι μόνο την εκτόνωση, αλλά
κυρίως την αναψυχή, τη διεύρυνση των πνευματικών οριζόντων, τις καινούριες
εμπειρίες, τα ερεθίσματα για δημιουργία, τη χαρά, την έκφραση αισθημάτων.
Φυσικά, επειδή οι γονείς αποτελούν πρότυπα μίμησης για τα παιδιά τους, ο τρόπος ψυχαγωγίας των γονέων συχνά επηρεάζει τις επιλογές των παιδιών και πολλές φορές υιοθετείται από τα παιδιά.
 

Πολύ σημαντικός είναι και ο ρόλος του σχολείου. Αν το σχολείο, όμως,
αρκείται στη μετάδοση γνώσεων και δεν προσανατολίζει τους νέους σε άλλες
δραστηριότητες όπως μουσικές, θεατρικές, τότε δεν προσελκύει το ενδιαφέρον τους,γίνεται κουραστικό και ανιαρό για αυτούς και δεν επηρεάζει σημαντικά τη στάση ζωής τους. Επομένως, δεν μπορεί να λειτουργήσει ως πρότυπο και σε θέματα που αφορούν στην ψυχαγωγία τους.
 

Τέλος, καθοριστική επίδραση στον τρόπο ψυχαγωγίας των νέων ασκούν οι
παρέες τους, αλλά και τα κοινωνικά πρότυπα. Για να μην απομακρυνθούν από τους συνομήλικους τους, συχνά οι νέοι αναγκάζονται να αποδεχτούν τα πρότυπα της παρέας για να μοιάσουν με τους άλλους. Λείπει ο αυθορμητισμός, ο αυτοσχεδιασμός, η γνησιότητα. Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, εξάλλου, επηρεάζουν σημαντικά τα κοινωνικά πρότυπα γενικότερα, αλλά και των νέων ειδικότερα. Στην καταναλωτική κοινωνία που ζούμε, ακόμα και η διασκέδαση έγινε καταναλωτικό προϊόν. Η κατευθυνόμενη διασκέδαση, όμως, που, αποσκοπώντας αποκλειστικά και μόνο στην εξασφάλιση του κέρδους, ικανοποιεί μόνον την ανάγκη για κατανάλωση,αντιμετωπίζει τους νέους ως οικονομικά μεγέθη και όχι ως αυτόνομες προσωπικότητες με βούληση και ευαισθησία. Έτσι, η ψυχαγωγία, από αγωγή της ψυχής γίνεται «αγωγή προς κατανάλωση».
 

Σ. Κ. «Εντευκτήριο». Ιστολόγιο μαθητών Λ' τάξης του 8ου Λυκείου Βόλου.
Ερευνητική εργασία «Ψυχαγωγία: πολυτέλεια ή ανάγκη».13.1.2012 (διασκευή).

ΘΕΜΑΤΑ

Α1. Πώς επηρεάζει, σύμφωνα με το κείμενο, η οικογένεια και οι γονείς την επιλογή του τρόπου ψυχαγωγίας των νέων; (60-80 λέξεις)
(μονάδες 15)
Α2. Ποια είναι τα δομικά στοιχεία της τέταρτης παραγράφου (Πολύ ... ψυχαγωγία
τους) του κειμένου;
(μονάδες 10)
Β1. «Στην καταναλωτική κοινωνία που ζούμε, ακόμα και η διασκέδαση έγινε
καταναλωτικό προϊόν». Χρησιμοποιώντας την παραπάνω περίοδο λόγου, να δημιουργήσετε μία παράγραφο 40-50 λέξεων.
(μονάδες 10)
Β2.α. Να επισημάνετε δύο παραδείγματα μεταφορικής/συνυποδηλωτικής χρήσης της γλώσσας.
(μονάδες 10)
Β2.β. Να αιτιολογήσετε τη χρήση τους στο κείμενο.
(μονάδες 5)

Μιλώντας στον γιο μου για την ηθική και την ελευθερία

 

Η ζωή δεν είναι σαν τα φάρμακα, που όλα κυκλοφορούν με τις οδηγίες χρήσης τους, όπου εξηγούνται οι αντενδείξεις του προϊόντος και αναγράφεται λεπτομερώς η δοσολογία και ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να λαμβάνεται. Τη ζωή μάς τη δίνουν χωρίς συνταγογράφηση και χωρίς οδηγίες χρήσης. Η ηθική δεν μπορεί να αναπληρώσει εντελώς αυτό το έλλειμμα, γιατί δεν είναι τίποτα περισσότερο από το χρονικό των προσπαθειών που κάνουν οι άνθρωποι για να το διορθώσουν. […]

Γι’ αυτό αρνήθηκα να σου δώσω μια σειρά οδηγιών για συγκεκριμένα ζητήματα: για την άμβλωση, για την αντίρρηση συνείδησης, για το ένα και για το άλλο. Ούτε φυσικά είχα την τόλμη να σου κάνω κήρυγμα σε ύφος παραπονεμένου ή ενοχλημένου για τα «κακά» του αιώνα μας: τον καταναλωτισμό, αχ! Την έλλειψη αλληλεγγύης, εχ! Τη μανία του χρήματος, οχ! Τη βία, ουχ! Την κρίση των αξιών, αχ, εχ, οχ, ουχ! Έχω τις απόψεις μου και γι’ αυτά και γι’ άλλα, αλλά εγώ δεν είμαι «η ηθική»·  είμαι απλώς μπαμπάς. Μέσω εμού, το μόνο που μπορεί να σου πει η ηθική είναι να ψάχνεις και να σκέφτεσαι μόνος σου, ελεύθερα, υπεύθυνα, χωρίς να πέφτεις σε παγίδες. Προσπάθησα να σου μάθω τρόπους να βαδίζεις, αλλά ούτε εγώ ούτε κανένας άλλος έχει το δικαίωμα να σε κουβαλήσει στους ώμους του.

Ωστόσο, να τελειώσω με μια συμβουλή; Μια και πρόκειται στη ζωή σου να επιλέγεις, φρόντιζε να κάνεις πάντα τις επιλογές εκείνες που θα σου επιτρέπουν κατόπιν μεγαλύτερο αριθμό άλλων πιθανών επιλογών, όχι αυτές που οδηγούν σε αδιέξοδο. Επίλεξε αυτό που σε κάνει να είναι ανοιχτός στους άλλους, σε νέες εμπειρίες, σε διαφορετικές χαρές. Απόφευγε ό,τι σε κλείνει και ό,τι σε χαντακώνει. Κατά τα άλλα, καλή τύχη και εμπιστοσύνη στον εαυτό σου! Έχε εμπιστοσύνη στον εαυτό σου. Στην ευφυΐα, που θα σου επιτρέψει να γίνεις καλύτερος  από ό,τι είσαι, και στο ένστικτο της αγάπης, που θα σε κάνει να αξίζεις την καλή συντροφιά.

Fernando Savater, 2013, Μιλώντας στον γιο μου για την ηθική και την ελευθερία.

Αθήνα: Εκδ. Πατάκη, σελ. 106-107 και 194-195 (Διασκευή)

 

ΘΕΜΑ Β΄

1^ο ερώτημα (15 μονάδες)

Να γράψεις δίπλα από κάθε γράμμα τη λέξη Σωστό ή Λάθος, ανάλογα με το αν νομίζεις ότι η πρόταση αποδίδει ορθά το νόημα του Κειμένου 2. Στη συνέχεια να τεκμηριώσεις την απάντησή σου, παραθέτοντας τα αντίστοιχα χωρία από το κείμενο.

α. Είναι αυστηρά προδιαγεγραμμένη η πορεία που ακολουθούμε στη ζωή μας.

β. Ο συγγραφέας θέλει να δείξει στο παιδί του τρόπους να πορεύεται στη ζωή του και όχι να τον χειραγωγήσει.

γ. Ο συγγραφέας δε νιώθει ικανός να συμβουλέψει το παιδί του, γιατί ο ίδιος δεν έχει σχέση με την ηθική.

δ. Η ηθική υπαγορεύει την ακηδεμόνευτη σκέψη.

ε. Ο συγγραφέας τον παροτρύνει να είναι επικοινωνιακός και ανοιχτόμυαλος.

2^ο  ερώτημα (10 μονάδες)

Στο κείμενο 2 ο συγγραφέας θέλει να επικοινωνήσει με τον γιο του και να τον συμβουλεύσει. Να καταγράψεις τρεις γλωσσικές επιλογές με τις οποίες προσπαθεί να επιτύχει τον παραπάνω στόχο. (10 μονάδες)

3^ο  ερώτημα (15 μονάδες)

3α. «Ούτε φυσικά είχα την τόλμη…είμαι απλώς μπαμπάς»:

Με βάση το παραπάνω απόσπασμα από το Κείμενο 2

α) να επιλέξεις μια από τις παρακάτω προτάσεις που κατά την άποψή σου αποδίδει το νόημά του και

β) να τεκμηριώσεις την απάντησή σου με αναφορές στο νοηματικό περιεχόμενο και σε γλωσσικές επιλογές του αποσπάσματος. (5 μονάδες)

i. Ο συγγραφέας ειρωνεύεται τη διαφορετική στάση που κρατούν άλλοι ενήλικοι ως προς τον συμβουλευτικό τους ρόλο απέναντι στους νέους. (χαρακτηριστικά μεγάλων)

ii. Ο συγγραφέας εκφράζει τη συμπάθειά του σε όσους κρατούν διαφορετική στάση από αυτόν ως προς τον συμβουλευτικό τους ρόλο απέναντι στους νέους.

3β. «Προσπάθησα να σου μάθω τρόπους να βαδίζεις, αλλά ούτε εγώ ούτε κανένας άλλος έχει το δικαίωμα να σε κουβαλήσει στους ώμους του»:

Να αναλύσετε το νόημα του παραπάνω αποσπάσματος επισημαίνοντας τις γλωσσικές επιλογές που το καθιστούν πιο έντονο.

 

 

Θαρθεί καιρός

 

Θα `ρθεί καιρός – 1981       

ΣΤΙΧΟΙ Θα `ρθεί καιρός – 1981   

Κατερίνα Γώγου (1940 - 1993)   

Θα ‘ρθεί καιρός που θ’ αλλάξουν τα πράματα.
                  Να το θυμάσαι Μαρία.
Θυμάσαι Μαρία στα διαλείμματα εκείνο το παιχνίδι
που τρέχαμε κρατώντας τη σκυτάλη
– μη βλέπεις εμένα – μην κλαις. Εσύ είσ’ η ελπίδα
                άκου θάρθει καιρός
    που τα παιδιά θα διαλέγουνε γονιούς
           δε θα βγαίνουν στην τύχη
     Δε θα υπάρχουν πόρτες κλειστές
               με γερμένους απέξω
                   Και τη δουλειά
                 θα τη διαλέγουμε
δε θά `μαστε άλογα να μας κοιτάνε στα δόντια.
Οι άνθρωποι – σκέψου! – θα μιλάνε με χρώματα
                κι άλλοι με νότες
            Να φυλάξεις μοναχά
        σε μια μεγάλη φιάλη με νερό
        λέξεις κι έννοιες σαν κι αυτές
απροσάρμοστοι- καταπίεση- μοναξιά- τιμή- κέρδος- εξευτελισμός
            για το μάθημα της ιστορίας.

         Είναι Μαρία – δε θέλω να λέω ψέματα –
                        δύσκολοι καιροί.
                  Και θάρθουνε κι άλλοι.
   Δεν ξέρω – μην περιμένεις κι από μένα πολλά –
           τόσα έζησα τόσα έμαθα τόσα λέω
     κι απ’ όσα διάβασα ένα κρατάω καλά:
  «Σημασία έχει να παραμένεις άνθρωπος».
                Θα την αλλάξουμε τη ζωή!
                   Παρ’ όλα αυτά Μαρία.

 

 

https://video.link/w/iKCXb 

 

 

α. Να εντοπίσετε  και να εξηγήσετε το κυρίαρχο ρηματικό πρόσωπο.

β. Να εξηγήσετε τη χρήση της διπλής παύλας στον στίχο: "-μη βλέπεις εμένα-μην κλαις. Εσύ εισ΄η ελπίδα" και του θαυμαστικού στον στίχο: "Θα την αλλάξουμε τη ζωή!". 

γ. Να εξηγήσετε τη χρήση του μέλλοντα.

δ. Έχει διατυπωθεί η άποψη ότι η ποιήτρια δε σταμάτησε ποτέ να βλέπει τη ζωή με εφηβικό βλέμμα. Να αιτιολογήσετε την άποψη αυτή μέσα από στίχους του παραπάνω ποιήματος.

 

ε. Στο ποίημα υπάρχουν δύο επίπεδα αντιθέσεων. Το πρώτο είναι ανάμεσα στο ποιητικό υποκείμενο και στο πρόσωπο στο οποίο απευθύνεται και η δεύτερη ανάμεσα στο παρόν/παρελθόν και στο μέλλον. να εντοπίσετε σημεία του ποιήματος που επαληθεύουν την παραπάνω άποψη.

 

 

 

Ιδέες

 

Φως σε μαύρο ουρανό 

Iστορία ενός νεαρού gamer

Διαφορές παραδοσιακής - μοντέρνας ποίησης

 https://filologika.gr

Σχηματικά θα μπορούσαμε να συνοψίσουμε τις διαφορές παραδοσιακής- μοντέρνας ποίησης στα ακόλουθα σημεία:

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΠΟΙΗΣΗ	ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΠΟΙΗΣΗ
Έμμετρος στίχος	Ελεύθερος στίχος
Ομοιοκαταληξία	Απουσία ομοιοκαταληξίας
Χωρισμός σε στροφές, με ίσο αριθμό στίχων & συλλαβών	Ανομοιομορφία στροφών, στίχων & συλλαβών
Στίχος προσεγμένος & στολισμένος, «ποιητικές» λέξεις	Στίχος λιτός, «καθημερινές/ αντιποιητικές» λέξεις
Στίξη κανονική	Απουσία στίξης ή ακανόνιστη στίξη
Διατήρηση νοήματος των λέξεων	Πολυσημία των λέξεων
Λογική ανάπτυξη του θέματος/ αλληλουχία νοημάτων	Υποδήλωση ή απόκρυψη του θεματικού κέντρου/ υπαινικτικός λόγος

Εφηβεία

 Κείμενα

Μια νέα σχέση με τους συνομηλίκους (6621) 

 

   Καθώς τα παιδιά μπαίνουν στην εφηβεία, οι σχέσεις με τους συνομηλίκους τους μεταβάλλονται. Στις σύγχρονες κοινωνίες τέσσερις είναι οι βασικές αλλαγές που πραγματοποιούνται στην κοινωνική ζωή των εφήβων. Πρώτα απ’ όλα, η συναναστροφή με τους συνομηλίκους καταλαμβάνει περισσότερο χρόνο από όσο στην παιδική ηλικία. Οι μαθητές του Λυκείου αφιερώνουν διπλάσιο χρόνο στις παρέες με συνομηλίκους τους σε σχέση με τον χρόνο που αφιερώνουν στους γονείς τους ή σε άλλους ενήλικους. Ακόμη, οι εφηβικές ομάδες δεν δέχονται εύκολα καθοδήγηση και έλεγχο από τους ενήλικους. Επίσης, αντί να περιορίζονται στη γειτονιά τους, οι έφηβοι, αποκτούν παρέες από άλλες περιοχές προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι οι γονείς τους δεν ελέγχουν τις πράξεις τους. Καθώς απομακρύνονται όλο και περισσότερο από τους ενήλικους, αναζητούν άτομα του άλλου φύλου. Τέλος, στη διάρκεια της εφηβείας τα μέλη των ομάδων συνομηλίκων πληθαίνουν, την ίδια εποχή που οι φιλίες και οι άλλες στενές σχέσεις των εφήβων αποκτούν μεγαλύτερη ένταση. 

   Εκτός σχολείου οι έφηβοι περνούν πολλές ώρες την εβδομάδα με τους συνομηλίκους τους. Όπως αναφέρεται από τους ίδιους τους εφήβους, περνούν περισσότερη ώρα με τους φίλους τους παρά με την οικογένειά τους ή μόνοι τους και αυτό συνεχίζεται σε όλη τη διάρκεια της εφηβείας. Νιώθουν ότι οι φίλοι τους καταλαβαίνουν και τους κάνουν να αισθάνονται ότι μπορούν να είναι ο εαυτός τους. Εξάλλου, οι έφηβοι διαλέγουν φίλους με τους οποίους έχουν κοινά ενδιαφέροντα, κοινές αξίες, πεποιθήσεις και συμπεριφορές, γιατί θεωρούν ότι τέτοιου είδους φίλοι είναι πιο πιθανό να τους στηρίξουν και να τους κατανοήσουν. Δεν είναι δύσκολο, λοιπόν, να καταλάβουμε γιατί στην εφηβεία η αφοσίωση και η οικειότητα γίνονται τα κύρια κριτήρια της επιλογής των στενών φίλων.

  Στο πλαίσιο των προσωπικών, αποκαλυπτικών συζητήσεων με στενούς φίλους, οι έφηβοι αυτοπροσδιορίζονται, προσπαθώντας να ανακαλύψουν στοιχεία της προσωπικότητάς τους. Ωστόσο, υπάρχει διαφορά ανάμεσα στις αποκαλύψεις που γίνονται στους φίλους της παιδικής ηλικίας και στις αποκαλύψεις κατά την εφηβεία. Ενώ στις μικρότερες ηλικίες οι προσωπικές αποκαλύψεις προκαλούν δηλώσεις αλληλεγγύης, στην εφηβεία προκαλούν μακροσκελείς συζητήσεις για τα προβλήματά τους και τις πιθανές λύσεις τους. 

Υπάρχει η άποψη ότι οι φιλίες μεταξύ αγοριών στην εφηβική ηλικία πιθανώς να είναι λιγότερο στενές από εκείνες μεταξύ κοριτσιών. Τα αγόρια τα απασχολεί να αποκτήσουν και να διατηρήσουν την ανεξαρτησία τους από τους γονείς και τους άλλους ενήλικους. Γι’ αυτό τα αγόρια χρειάζονται τη συμμαχία μιας ομάδας. Ωστόσο, αυτές οι διαφορές ανάμεσα στα αγόριακαι στα κορίτσια όσον αφορά στις φιλίες είναι θέμα περισσότερο ύφους παρά ουσίας.Τα αγόρια δημιουργούν φιλίες στιςοποίες η ευαισθησία απέναντι στις ανάγκες του άλλου και η αλληλουποστήριξη επιτυγχάνονται με πράξεις και όχι με αμοιβαίες εκμυστηρεύσεις προσωπικών σκέψεων και συναισθημάτων. 

M. Cole - S. R. Cole (2002). Η ανάπτυξη των παιδιών Εφηβεία. (Μεταφρ. Μ. Σόλμαν) τ. Γ', 56-60. Αθήνα: Τυπωθήτω Γιώργος Δαρδανός (διασκευή). 

ΘΕΜΑΤΑ Α1. Ποιες είναι, σύμφωνα με το κείμενο, οι βασικές αλλαγές που πραγματοποιούνται στην κοινωνική ζωή των εφήβων στις σύγχρονες κοινωνίες; (60-80 λέξεις) (μονάδες 15)

 Α2. Ποια είναι τα δομικά στοιχεία της πρώτης παραγράφου (Καθώς.,.μεγαλύτερη ένταση) του κειμένου; (μονάδες 10) 

Β1. Να συντάξετε μία παράγραφο 50-60 λέξεων, στην οποία να χρησιμοποιήσετε τις λέξεις/φράσεις του κειμένου με έντονη γραφή, με βάση τη σημασία τους στο κείμενο: εφηβεία, συνομηλίκους, συναναστροφή, εφηβικές ομάδες, παρέες.* (μονάδες 10)

 Β2. Να επισημάνετε στο κείμενο τρία παραδείγματα μεταφορικής/συνυποδηλωτικής χρήσης της γλώσσας. (μονάδες 15)

 

 Κείμενο 1 Εφηβεία (4590)

 

   Οι έφηβοι βρίσκονται αντιμέτωποι με την πραγματικότητα του επόμενου βήματος, που οδηγεί στην ενηλικίωση, ενώ η κοινωνία απαιτεί απ’ αυτούς να αρχίσουν να προετοιμάζονται για τους νέους ρόλους τους. Παύουν πια να είναι παιδιά εξαρτημένα, που ζουν σ’ έναν κόσμο φτιαγμένο από τους γονείς τους. Ταυτόχρονα, αρχίζουν να προσεγγίζουν την ανεξαρτησία, συνήθως με την καθοδήγηση των γονιών τους. Προσπαθούν να ενσωματώσουν τους εαυτούς τους και τα οράματά τους στην κοινωνία, να βρουν κάποιον χώρο πολιτισμικά και κοινωνικά αποδεκτό.

   Γενικά, η εφηβεία θεωρείται περίοδος κρίσης. Υπάρχουν ενήλικες που πιστεύουν πως οι νέοι είναι ιδεαλιστές, απογοητευμένοι από την κοινωνική πραγματικότητα και ότι δεν έχουν καλές σχέσεις με την παλαιότερη γενιά, από την οποία προσπαθούν να αποδεσμευτούν. Η αντίθετη θεώρηση της εφηβείας θέλει τους νέους να έχουν ενσωματώσει τις πεποιθήσεις και τα ιδανικά των γονιών τους και να λειτουργούν με βάση αυτά σε ένα περιβάλλον, στο οποίο η γονική εξουσία και καθοδήγηση συνεχώς μειώνεται, καθώς οι γονείς βλέπουν τα παιδιά τους να αναλαμβάνουν ολοένα και περισσότερο τους ρόλους των ενηλίκων. Τότε οι περισσότεροι γονείς αρχίζουν να λειτουργούν ως καθοδηγητές και σύμβουλοι, ενώ οι σχέσεις ανάμεσα στους γονείς και στους νέους χαρακτηρίζονται από αμοιβαίο σεβασμό και φροντίδα. 

A. C. Diver. (1990). Εφηβεία. Παιδαγωγική Ψυχολογική Εγκυκλοπαίδεια Λεξικό, τ.4ος, 2185-2190. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα (διασκευή). 

 

Κείμενο 2 Συγκρουσιακές σχέσεις γονέων και εφήβων: Μύθος ή πραγματικότητα; 

 

  Η σχέση γονέων-εφήβων έχει μελετηθεί διεξοδικά από ειδικούς. Ωστόσο, παρατηρείται μεγάλη διαφορά τόσο στα δεδομένα των ερευνών, όσο και στις θεωρητικές προσεγγίσεις. Παρά τις διαφορές, οι περισσότερες κλασικές ψυχολογικές θεωρήσεις της προσωπικότητας έχουν ορισμένες ομοιότητες όσον αφορά στην εφηβεία. Όλοι, λόγου χάριν, συμφωνούν πως η εφηβεία είναι μια μεταβατική περίοδος αλλαγών, που δημιουργεί άγχος και πίεση στους εφήβους. 

  Παραδοσιακά οι εκδηλώσεις του άγχους και της πίεσης οδηγούσαν στη γενίκευση για τη συγκρουσιακή φύση των σχέσεων γονέων-εφήβων. Η άποψη που επικρατούσε για πολλές δεκαετίες είναι ότι οι γονικές-εφηβικές σχέσεις είναι κυρίως συγκρουσιακές. Μάλιστα ως πρόσφατα αποτελούσε κοινή παραδοχή ότι κατά την περίοδο της εφηβείας αναπτύσσονται συγκρούσεις ανάμεσα στους γονείς και στους εφήβους. Όμως, τα πορίσματα νεότερων μελετών οδηγούν στο συμπέρασμα ότι για τη μεγάλη πλειονότητα η περίοδος της εφηβείας βιώνεται από τους νέους και τις οικογένειές τους χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. Ακόμη κι όταν υπάρχουν διαφωνίες των εφήβων με τους γονείς και είναι ιδιαίτερα έντονες, οι νέοι πιστεύουν πως δεν έχουν σημαντικές επιπτώσεις στις σχέσεις τους με τους γονείς.

   Στις περιπτώσεις βέβαια εκείνες στις οποίες οι οικογενειακές σχέσεις είναι συγκρουσιακές, αποδεικνύεται ότι πράγματι δημιουργούνται ουσιαστικά προβλήματα που επηρεάζουν τη λειτουργία της οικογένειας και την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη του εφήβου καθώς και τη συμπεριφορά του. Στις περισσότερες όμως περιπτώσεις διαπιστώνεται ότι οι σχέσεις γονέων-εφήβων δεν έγιναν συγκρουσιακές με την αρχή της εφηβείας, αλλά προϋπήρχαν. 

Χρ. Βιτσιλάκη-Σορωνιάτη. (2002). Συγκρουσιακές σχέσεις γονέων και εφήβων: Μύθος ή πραγματικότητα; Εκπαιδευτική, Οικογενειακή και Πολιτική Ψυχοπαθολογία, τ. Β', 208-242. Αθήνα: Ατραπός (διασκευή). 

ΘΕΜΑΤΑ Α1. Ποιες απόψεις διατυπώνονται στο κείμενο για την περίοδο της εφηβείας; (60-80 λέξεις) (μονάδες 15)

 Α2. Να χωρίσετε τη δεύτερη παράγραφο (Παραδοσιακά ...τους γονείς) του δεύτερου κειμένου σε δυο παραγράφους και να αιτιολογήσετε τη διαφορετική παραγραφοποίηση. (μονάδες 10) 

B1. Να συντάξετε μία παράγραφο 40-50 λέξεων στην οποία να χρησιμοποιήσετε τις λέξεις/φράσεις του κειμένου με έντονη γραφή: νέους ρόλους, ανεξαρτησία, πεποιθήσεις και ιδανικά, αμοιβαίο σεβασμό και φροντίδα, σχέση γονέωνεφήβων.* (μονάδες 10)

 Β2. Να επισημάνετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις του πρώτου κειμένου χρησιμοποιούνται με κυριολεκτική/δηλωτική και ποιες με μεταφορική/συνυποδηλωτική σημασία: 1. «Οι έφηβοι βρίσκονται αντιμέτωποι με την πραγματικότητα του επόμενου βήματος». 2. «Προσπαθούν να ενσωματώσουν τους εαυτούς τους και τα οράματά τους». 3. «Οι περισσότεροι γονείς αρχίζουν να λειτουργούν ως καθοδηγητές και σύμβουλοι». (μονάδες 15)

Ρηματικά πρόσωπα - Σημεία στίξης

https://www.filologikos-istotopos.gr/2018/11/18/neoelliniki-glossa-g-lykeioy-askiseis-sta-simeia-stixis-kai-sta-rimatika/

Νεοελληνική Γλώσσα Γ´ Λυκείου: Ασκήσεις στα σημεία στίξης και στα ρηματικά πρόσωπα

Να εξηγήσετε το ρόλο των σημείων στίξης στις παρακάτω παραγράφους.

1.Oι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν τη δουλειά νέων Ελλήνων δημιουργών κόμικς στον χώρο των αυτοχρηματοδοτούμενων εκδόσεων, αλλά και την ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με τα χόμπι του origami (Χάρτινος Κόσμος), του repainting κούκλας (Characters Factory), του cosplay, της βαφής μινιατούρας (Underworld Games), με το ευγενές άθλημα της μεσαιωνικής σπαθασκίας (Apocalyptic Knights), αλλά και να ψυχαγωγηθούν με τα επιτραπέζια παιχνίδια που θα διοργανώνουν οι συμμετέχοντες σύλλογοι και ομάδες (Gamecraft, Dragon Tale, Go.Roleplay και Boardgame Brawlers).

Έρχεται η Έκθεση κόμικς και επιτραπέζιων παιχνιδιών στο Γαλλικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης, www.karfitsa.gr

2.Το αρχαιότερο «ακέραιο ναυάγιο» που έχει ανακαλυφθεί μέχρι σήμερα εντόπισαν επιστήμονες στη Μαύρη θάλασσα. Πιστεύεται ότι το καράβι παρέμεινε στον βυθό για περισσότερα από 2.400 χρόνια. Το 23 μέτρων καράβι, που οι ερευνητές θεωρούν σίγουρο ότι είναι αρχαιοελληνικό, βρέθηκε σχεδόν άθικτο, με το ιστίο, το πηδάλιο και τις θέσεις των κωπηλατών ακόμα στη θέση τους, σε βάθος περίπου 2 χιλιομέτρων κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Βρέθηκε «άθικτο» το αρχαιότερο ελληνικό ναυάγιο στη Μαύρη Θάλασσα, kathimerini.gr

3.Ένα έργο ταλαιπωρημένο, που έφθασε στα όρια της απένταξης και διασώθηκε στο «παρά πέντε» εγκαινιάστηκε χθες στη Θεσσαλία. Πρόκειται για την ανασύσταση της λίμνης Κάρλας, ένα σημαντικό και πολύπλευρο έργο που χρειάστηκε μία δεκαπενταετία για να γίνει πραγματικότητα. Το ζήτημα είναι πλέον να βρεθεί ένα μοντέλο για την ορθολογική διαχείριση των υδάτων, ώστε να διασφαλιστεί το οικοσύστημα της λίμνης από τις συνέπειες της υπεράντλησης.

Εγκαίνια για τη «νέα» λίμνη Κάρλα, kathimerini.gr

4.Το επεισόδιο έλαβε χώρα στις 21.30 της 12ης Νοεμβρίου του 2018, στο Τρίγωνο των Βερμούδων της Αθήνας, της πόλης που βραβεύθηκε για την καινοτομία της, της νέας πόλης στην οποία όλοι θέλουν να ανήκουν, όπου η ασφάλεια κινείται σε φυσιολογικά επίπεδα, η δε παραβατικότητα είναι περιστασιακή, αρκεί οι λεγόμενοι «νοικοκυραίοι» να μη χάνουν την ψυχραιμία τους και να προκαλούν τους κοινωνικούς θεσμούς, εξαρτημένους, μπαχαλάκηδες και λοιπούς. Πάντως, αν σας συμβεί κάτι τέτοιο, μη διστάσετε να καλέσετε το 100. Οι άνθρωποι είναι ευγενικοί και ενημερώνουν.

Κάλεσε το 100,  www.kathimerini.gr

5.Η Γηραιά Ηπειρος είναι πάλι διχασμένη, κατακερματισμένη. Οι άνεμοι που πνέουν ευνοούν τον εθνικισμό, στον οποίο αναφέρεται με κάθε ευκαιρία ο πρόεδρος Τραμπ. Το διακύβευμα είναι μεγάλο και, ασφαλώς, αφορά –πολλαπλώς– και την Ελλάδα. Το παραδοσιακό «ανήκουμε στη Δύση» ενδέχεται να γίνει πιο περίπλοκο, καθώς θα μπορεί κάποιος στο μέλλον να ρωτήσει «και ποια Δύση εννοείτε;».

Σε ποια Δύση ανήκουμε; www.kathimerini.gr

6.Εκτιμάται ότι «ένοχος» για τον κρατήρα είναι ένας μετεωρίτης με σύσταση κυρίως από σίδηρο, ο οποίος έπεσε στη Γροιλανδία και στη συνέχεια «θάφτηκε» κάτω από πάγο πάχους σχεδόν ενός χιλιομέτρου. Είναι η πρώτη φορά που ένας κρατήρας οποιουδήποτε μεγέθους έχει βρεθεί κάτω από τους πάγους του πλανήτη μας. Η αρχική ανακάλυψη είχε γίνει το 2015 στην περιοχή του παγετώνα Hiawatha, αλλά χρειάσθηκαν τρία χρόνια εωσότου επιβεβαιωθεί με περαιτέρω μελέτες μέσω εναέριου ραντάρ που «βλέπει» κάτω από τους πάγους.

Γροιλανδία: Ανακαλύφθηκε κρατήρας από μετεωρίτη μεγαλύτερος από την Αττική, www.protothema.gr

7.Την επιμέλεια της έκθεσης έχει η Ιστορικός Τεχνης Μαρίνα Γκόντα, η οποία μεταξύ των άλλων, γράφει για την έκθεση: «η πολιτική διάσταση των Αφαιρετικών έργων της Τέχνης εκφράζεται άλλοτε με την συμβολική χρήση σκοτεινών χρωμάτων, που δηλώνουν θλίψη, πόνο ή καταπίεση και άλλοτε ζωηρών, που εκφράζουν ψυχικό αναβρασμό και διέγερση συναισθημάτων. Έργα τα οποία δίνουν το δικαίωμα στην Εικαστική Τέχνη να συμπεριφέρεται χωρίς να εξηγεί, να είναι ακριβώς τόσο αφηρημένη, όσο τα γράμματα και οι ήχοι».

«Εικόνες χωρίς Ορίζοντα»: Μία μίνιμαλ έκθεση ζωγραφικής στο Trii Art Hub, www.protothema.gr

8.Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, 40εκ. άνθρωποι ζουν ως Μοντέρνοι Σκλάβοι, 1 στους 4 είναι παιδιά. 25εκ άνθρωποι παγκοσμίως ζουν σε καταναγκαστική εργασία, με τη βιομηχανία της μόδας να είναι δεύτερη. Στη χώρα μας 7.9 άνθρωποι ανά χίλια άτομα πληθυσμού ζουν σε συνθήκες δουλείας (Global Slavery Index, 2018).

Raise Your Voice: Το φεστιβάλ που λέει τέλος στην εμπορία των ανθρώπων, www.huffingtonpost.gr

9.Υπάρχουν στοιχεία ότι «ένοχες» για τη συγκεκριμένη περίοδο, αλλά και για άλλες μεταγενέστερες ανάλογες, είναι οι ηφαιστειακές εκρήξεις σε πυρήνες πάγου. Οι τελευταίοι αποτελούν πολύ χρήσιμο αρχαιολογικό εργαλείο. Και αυτό γιατί τα μόνιμα αποθέματα πάγου αναπτύσσονται σταδιακά, κάτι που σημαίνει ότι μπορεί κανείς να ανακαλύψει αποθέματα από μια οποιαδήποτε χρονιά και να καταλάβει τι συνέβαινε τότε στην ατμόσφαιρα.

Η χειρότερη χρονιά στην Ιστορία της ανθρωπότητας ήταν επί Ιουστινιανού, www.huffingtonpost.gr

 

Να εξηγήσετε τη λειτουργία των ρηματικών προσώπων στις παρακάτω παραγράφους

1.Έχασα την ψυχραιμία μου, το ομολογώ. Όταν βρέθηκα μπροστά του, δεν σκέφτηκα ότι για την κατάστασή του φταίει το σύστημα, οι κοινωνικές ανισότητες και το υπαρξιακό κενό των καιρών μας. Δεν σκέφτηκα καν ότι εγώ ήθελα να μπω στο σπίτι μου, ενώ εκείνος κατά τα φαινόμενα ήταν άστεγος, αφού είχε απλώσει στην είσοδο της πολυκατοικίας ένα σωρό από αντικείμενα, σακούλες, σακίδια και τα εργαλεία της εξάρτησής του. Δίπλα του είχε ένα ολοκαίνουργιο ποδήλατο και, ενώ η παιδεία μου και ο ανθρωπισμός μου θα μου επέβαλλαν να θυμηθώ τον «Κλέφτη των ποδηλάτων» του Ντε Σίκα, εγώ το μόνο που σκέφτηκα ήταν ότι ήμουν κουρασμένος και ήθελα να μπω στο σπίτι μου. Το ξέρω, το ομολογώ. Είμαι ανάλγητος εγωιστής, δεν έχω κοινωνική συνείδηση.

Κάλεσε το 100,  www.kathimerini.gr

2.Αν όμως κάτι κάνει τις Μέρες Η΄ να ξεχωρίζουν είναι, κατά τη γνώμη μας, η άμεση και έντονη επαφή που έχει ο Γιώργος Σεφέρης με το μυστικό σε όλες τις εκφάνσεις του: σκέψεις, αναζητήσεις και οράματα. Ο συμβολικός κύκλος του μυστικού, όπως και οι υπόλοιποι κύκλοι που ανοίγουν και κλείνουν με μεταφυσικό τρόπο στον παρόντα τόμο –επίσκεψη σε μοναστήρια, η έντονη αίσθηση μυσταγωγίας στους Δελφούς, η ονειρική συνάντησή του με τις Φαιδριάδες, η παράθεση του μουσείου μαγείας, η αναφορά του, για μια ακόμα φορά, στα τζιτζίκια, πρόδηλη παραπομπή στον ομώνυμο μύθο του Πλάτωνα από τον Φαίδρο, ακόμα και τα σχεδιάσματα για τα πλέον απόκρυφα από τα ποιήματά του–, αναδεικνύουν το άλλο πρόσωπο του ποιητή, ο οποίος, αναγιγνώσκοντας σοφά το τώρα, μαντεύει με ακρίβεια το μέλλον.

Τι φέρνουν στο φως οι Μέρες Η του Γιώργου Σεφέρη, 1961-1963 www.lifo.gr

3.Το συμπέρασμα: Αν θέλουμε να περάσουμε ένα μήνυμα σε κάποιον, πρέπει πρώτοι να δώσουμε το παράδειγμα. Εδώ ακριβώς είναι το πρόβλημα. Δεν θέλουμε ν’ αλλάξουμε εμείς. Απλά θέλουμε ν’ αλλάξουν οι άλλοι! Όπως είπε αλλά και έδειξε ο Gandhi σ’ όλη του την ζωή: “Γίνε εσύ η αλλαγή που θέλεις να δεις στον κόσμο!“

Γίνε εσύ η αλλαγή που θέλεις να δεις στον κόσμο! www.myseminars.com.cy

4.Ο ΟΗΕ έχει ήδη χαιρετίσει την επιτυχία του Πρωτοκόλλου, με βάση το οποίο απαγορεύθηκαν ή σταμάτησε σταδιακά η χρήση των χημικών που προκαλούν εξασθένιση του στρώματος του όζοντος, περιλαμβανομένων των χλωροφθορανθράκων (CFC) που χρησιμοποιούνταν ευρέως κάποτε στα ψυγεία και στα σπρέι, ωστόσο, σύμφωνα με την έκθεση, είναι η πρώτη φορά που υπάρχουν ενδείξεις ότι η τρύπα του όζοντος στην Ανταρκτική έχει μειωθεί σε μέγεθος και βάθος από το 2000.

Έρευνα του ΟΗΕ: Το στρώμα του όζοντος ανακάμπτει κατά 1-3% ανά δεκαετία, www.protothema.gr

5.Το βρετανικό δίκτυο BBC ταξίδεψε στην Κένυα και μίλησε με τους ντόπιους για την περίεργη αυτή παράδοση, την οποία βέβαια η τοπική κοινωνία αντιμετωπίζει τελείως φυσιολογικά σαν ένα μέρος της κουλτούρας της. Ένας πατέρας που έχει αρραβωνιάσει την κόρη του όταν εκείνη ήταν τριών μηνών δηλώνει στην κάμερα του BBC: «Η κόρη δεν μπορεί να πάει κόντρα στην απόφασή μου γιατί εγώ ξέρω ποιο είναι το καλύτερο για το παιδί μου».

Τα κορίτσια που αρραβωνιάζονται από την ημέρα που γεννιούνται, www.huffingtonpost.gr

6.Αν σας ρωτούσε κάποιος ποια είναι η χειρότερη χρονιά στην ανθρώπινη ιστορία, τι θα απαντούσατε; Το 1347 μ.Χ., με το ξέσπασμα της Μαύρης Πανώλης στην Ευρώπη είναι μια προφανής επιλογή. Όπως και οποιοδήποτε έτος μεταξύ του 1941 και του 1945, την περίοδο δηλαδή του Ολοκαυτώματος ή το 1918, όταν εμφανίστηκε η ισπανική γρίπη, σκοτώνοντας περίπου 100 εκατομμύρια ανθρώπους.

Η χειρότερη χρονιά στην Ιστορία της ανθρωπότητας ήταν επί Ιουστινιανού, www.huffingtonpost.gr

7.Διαβάζοντας ένα βιβλίο ενός παλιού animator της Ντίσνεϊ, κατάλαβε ότι πρόκειται για ένα από τα «χαμένα» καρτούν της συγκεκριμένης σειράς, κάτι που επιβεβαίωσε και το ίδιο το στούντιο. Ο χαρακτήρας του Οσβαλντ είχε δημιουργηθεί το 1927 από τον ίδιο τον Ουόλτ Ντίσνεϊ και τον Ουμπ Ιβερκς και ήταν ο πρώτος «ήρωας» του δημοφιλούς στούντιο που είχε τη δική του σειρά. Συνολικά δημιούργησαν 27 επεισόδια, ωστόσο στη συνέχεια η Universal Studios, μετά από διαμάχη, κατάφερε να κερδίσει τα δικαιώματά του.

Σημεία στίξης

 https://filologika.gr/lykio/g-lykiou/genikis-pedias/neoelliniki-glossa/simeia-stixis/

Τελεία

Ο γράφων χρησιμοποιεί την τελεία:

• για να δηλώσει το τέλος περιόδου:

Έτοιμο είναι και το ασανσέρ ατόμων με ειδικές ανάγκες. Θα παραδοθεί στο τέλος της εβδομάδας.

• για τη σύντμηση λέξεων:

Ο εισαγγελέας Π. Λαζόπουλος επενέβη εγκαίρως.

• στους αριθμούς για τη διάκριση χιλιάδων, εκατοντάδων χιλιάδων κ.λπ., π.χ. 6.891 εισιτήρια,094.000 ευρώ. Δεν χρησιμοποιείται στις χρονολογίες, π.χ. το 1100 μ.Χ.

Σε ορισμένες περιπτώσεις πλήρων προτάσεων η τελεία δεν χρησιμοποιείται:

• σε τίτλους:

Σκάλωσαν στο μέγεθος

Παραβιάζονται θεμελιώδη δικαιώματα

• σε λεζάντες φωτογραφιών:

Ο πρόεδρος της Δημοκρατίας ξεναγείται στην Ακρόπολη

Ποικιλία στη χρήση ή μη χρήση τελείας εμφανίζεται:

• κατά την απαρίθμηση στοιχείων (εφόσον πρόκειται για πλήρη πρόταση):

Στα μειονεκτήματα των έργων:

• εγκαταλείφθηκε η δημιουργία χώρων πρασίνου
• δεν εκπονήθηκαν προγράμματα στάθμευσης
• δεν εφαρμόστηκε σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης ή

Στα μειονεκτήματα των έργων:

• εγκαταλείφθηκε η δημιουργία χώρων πρασίνου.
• δεν εκπονήθηκαν προγράμματα στάθμευσης.
• δεν εφαρμόστηκε σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης.
• στις συντομογραφίες:

Ε.Μ.Π.

Ε.Ε. αλλά

ΔΕΗ

ΔΕΚΟ

• κατά τη διάκριση τίτλου και υπότιτλου χρησιμοποιείται ενίοτε η τελεία, ενίοτε η άνω-κάτω τελεία:

Συγκριτική μελέτη. Μια αδιάκοπη δημιουργία Συγκριτική μελέτη: Μια αδιάκοπη δημιουργία

Θαυμαστικό

Ο γράφων χρησιμοποιεί το θαυμαστικό:

• σε προστακτικές:

Βάλε και λίγο κόκκινο!

• κατά την προσφώνηση προσώπων (σε ελλειπτική πρόταση):

Γιάννη!

• για να αποδώσει έμφαση:

Η Οδύσσεια της ξεκίνησε όταν προσπάθησε να συνδεθεί με το τηλεφωνικό κέντρο τού νοσοκομείου. Ματαίως!

• για να δηλώσει την έκπληξή του για το περιεχόμενο του μηνύματος:

Κανένας από τους αρμοδίους δεν σκέφτηκε ότι η δημιουργία των έργων θα δημιουργούσε και μπάζα!

• εντός παρενθέσεων για να δηλώσει την έκπληξή του σε σχέση με ένα στοιχείο του μηνύματος:

Οι αλλαγές στο καταστατικό αποφασίστηκαν διά βοής (!) στο 4ο Συνέδριο.

• για να δηλώσει έντονα συναισθήματα (φόβο, χαρά, οργή κ.λπ.) σε επιφωνήματα ή επιφωνηματικές πράξεις.

Ο Θεός να βάλει το χέρι του!

• για να δηλώσει ειρωνεία ή σαρκασμό

Ή δικαιώνουμε την ύπαρξή μας μέσα στο σύμπαν ή τη μηδενίζουμε. Και να σκεφτεί κανείς πως θα τη μηδενίσουμε ίσως, αφού πρώτα έχουμε πάρει άριστα στα μαθηματικά!

• για να δηλώσει απορία

Λέει ότι πήγε στην Αθήνα από τη Θεσ/ νίκη σε τρεις ώρες!

 Ερωτηματικό

Ο γράφων χρησιμοποιεί το ερωτηματικό:

• στο τέλος ευθείας ερωτηματικής πρότασης:

Ποιος θα διευθύνει την ορχήστρα από 100 κιθάρες στο Ηρώδειο;

• επίσης σε ρητορικές ερωτήσεις. (Η ρητορική ερώτηση διατυπώνεται για να προβάλει μια θέση ή γνώμη. Δεν αναμένουμε απάντηση. Ουσιαστικά, δεν πρόκειται για ερώτηση, αλλά για έμμεση διατύπωση ισχυρισμού):

Φυσικά, ο πελάτης μου εφάρμοσε με συνέπεια τις εντολές που έλαβε από τους ανωτέρους του. Ποιος θα τολμούσε να αντιμιλήσει στον προϊστάμενό του;

• σε αντικατάσταση ενός στοιχείου του μηνύματος που είναι άγνωστο:

Ο Ηράκλειτος (640-; π.Χ.) πέρασε τη ζωή του στην Έφεσο.

• εντός παρενθέσεων για να δηλώσει την αβεβαιότητα του για ένα στοιχείο του μηνύματος:

Η ελαιογραφία τού Lucas Cranach «Η κρίση τού Πάρη» βρίσκεται στο Μουσείο τής Καρλσρούης (;).

Άνω τελεία

Ο γράφων χρησιμοποιεί την άνω τελεία (ή άνω στιγμή) για να δηλώσει την ημιπερίοδο. Στον γραπτό λόγο, περίοδος θεωρείται το διάστημα ανάμεσα σε δύο τελείες. Ημιπερίοδος είναι το διάστημα μεταξύ τελείας και άνω τελείας. Ο γράφων συνδέει δύο προτάσεις ως ημιπεριόδους της ίδιας περιόδου προκειμένου να δηλώσει ότι οι δύο προτάσεις είναι συνδεδεμένες νοηματικά (και εφόσον δεν συνδέονται μέσω της παράταξης ή της υπόταξης):

Τα μέσα μαζικής μεταφοράς πρέπει να προτιμηθούν από τους Αθηναίους τις επόμενες ημέρες· στόχος είναι να καλύψουν το 50% των μετακινήσεων.

Παράλληλα, η άνω τελεία χρησιμοποιείται για να ξεχωρίσει ή ομαδοποιήσει φράσεις στις οποίες παρουσιάζουμε δραστηριότητες, στάδια, διαδικασίες κ.λπ. Με την άνω τελεία ομαδοποιούμε και ταυτόχρονα διαφοροποιούμε τις πληροφορίες που λαμβάνει ο αναγνώστης.

Δίστιγμο (άνω κάτω τελεία)

Ο γράφων χρησιμοποιεί το δίστιγμο (ή άνω-κάτω τελεία, άνω-κάτω στιγμή, δύο τελείες, διπλή τελεία) για να:

• προαναγγείλει και να δώσει έμφαση
• εισάγει
• διαχωρίσει.

 Ειδικότερα:

• για να εισαγάγει κατάλογο στοιχείων:

Οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να υποβάλουν εις διπλούν τα ακόλουθα δικαιολογητικά: α. Αίτηση για τη συγκεκριμένη θέση κατά ειδικότητα, β. Αντίγραφο πτυχίου.

• για να εισαγάγει παράθεμα:

Θα υιοθετήσουμε τον στίχο του ποιητή: «Μικροζημιές και μικροκέρδη συμψηφίζονται».

• για να συνδέσει δύο προτάσεις από τις οποίες η δεύτερη επεξηγεί την πρώτη:

Η έκθεση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους φιλότεχνους, αλλά και για τους καλλιτέχνες: συνδέεται με ζητήματα που αφορούν στην εκπαιδευτική και τη θεσμική εμπλοκή καλλιτεχνών.

• για να συνδέσει δύο προτάσεις από τις οποίες η δεύτερη είναι το αποτέλεσμα της πρώτης:

Το παλικαράκι παθιάστηκε τόσο πολύ, ώστε δημιούργησε στον κήπο του μια αυτοσχέδια βαλβίδα και προπονούνταν με τις ώρες: δύο χρόνια αργότερα ήταν αυτός ο παγκόσμιος πρωταθλητής της σφαίρας.

• για να παρουσιάσει με λεπτομέρειες ή να αποσαφηνίσει την ιδέα που βρίσκεται πριν την άνω κάτω τελεία

Ο Πισκάτορ έγραψε γι΄ αυτό το θέμα πολύ σημαντικά πράγματα: θεωρεί το θέατρο εργαστήριο της ανθρώπινης συμπεριφοράς.

• προκειμένου να διακρίνει το θέμα από το σχόλιο σε κείμενο με επιγραμματικό χαρακτήρα όπως ένας κατάλογος:

Α’ βραβείο: ένα ταξίδι τριών ημερών στη Ρώμη.

• για να παραθέσει κατά λέξη, μέσα σε εισαγωγικά, μια ξένη γνώμη.

Ο Τζον Κέννεντι είχε πει: «Μην ρωτάτε τι μπορεί να κάνει η πατρίδα σας για σας· να ρωτάτε τι μπορείτε να κάνετε εσείς για την πατρίδα σας.

• για να δώσει έμφαση σε μία λέξη, φράση, πρόταση.

Μετά την ολονύκτια συνεδρίαση, ένα μόνο πράγμα μπορούσε να τον συνεφέρει: ο καφές.

• σε ένα τίτλο άρθρου:

Συμβασιούχοι: Αίσθηση από την απόφαση Πρωτοδικείου

Κόμμα

Ο γράφων χρησιμοποιεί το κόμμα:

• μεταξύ στοιχείων σε ασύνδετο σχήμα:

Οι αλλαγές αυτές χρειάζονται σκέψη, συζήτηση, διαβούλευση και ωρίμαση.

• μεταξύ προτάσεων που συνδέονται παρατακτικά μέσω του αλλά:

Το ζήτημα τής παιδείας απασχόλησε τα μέλη τής επιτροπής, αλλά η συζήτηση δεν οδήγησε σε σαφείς αποφάσεις.

• στους αριθμούς για τη διάκριση των δεκαδικών ψηφίων:

Η μέση διάρκεια ζωής στη Σιέρα Λεόνε είναι 34,3 χρόνια. Η τιμή υποχώρησε στα 8,89 ευρώ.

• στο αναφορικό ό,τι, όπου και ονομάζεται υποδιαστολή:

Ο αέρας παρέσυρε ό,τι βρήκε μπροστά του.

Τα ακόλουθα στοιχεία τοποθετούνται μεταξύ κομμάτων. Όταν ένα από τα όρια τους συμπίπτει με την αρχή ή το τέλος της πρότασης, το κόμμα παραλείπεται:

• η επιρρηματική εξαρτημένη πρόταση:

Αν προχωράει κάποιος πεζός μπροστά σας πολύ αργά, μην τον παρακάμψετε!

• η επεξήγηση:

Κανείς από τους δύο υποψηφίους, Γιαννόπουλος και Πετράκης, δεν έχει ξεκάθαρο σχέδιο για τα απορρίμματα τού δήμου.

• η μη περιοριστική αναφορική πρόταση:

Πηγές του Υπουργείου ανέφεραν χτες πως η υπόθεση, που φυσικά ερευνήθηκε, παρουσιάζει φαιδρές διαστάσεις.

• η κλητική προσφώνηση εντός πρότασης:

Γιατί, κυρία δήμαρχε, δεν αναφέρατε το ζήτημα στον προεκλογικό σας αγώνα;

• η παρενθετική πρόταση:

Η κυβέρνηση, πρόσθεσε ο υπουργός, είχε διαμαρτυρηθεί και παλιότερα.

• συχνά το προτασιακό επίρρημα:

Χωρίς κανένα στοιχείο, λοιπόν, διαδίδεται ότι η ακτή αυτή έχει γίνει ορμητήριο λαθρομεταναστών.

Ενωτικό

Ο γράφων χρησιμοποιεί το ενωτικό:

• για να δηλώσει την ένωση στοιχείων:

Βορειοδυτικοί-δυτικοί άνεμοι 3 έως 5 μποφόρ στα δυτικά

• για να δηλώσει το διάστημα μεταξύ δυο ορίων:

Ο κλωστοϋφαντουργικός δείκτης είχε μεγάλη απόδοση στο διάστημα Μαρτίου-Αυγούστου.

Οι γέροντες της Τροίας στο Γ154-160 υποβαθμίζουν τη σημασία του πολέμου.

• για να δηλώσει διάζευξη:

Μετά τη συναυλία το συγκρότημα αφιέρωσε τρία-τέσσερα κομμάτια στο κοινό.

• για να ενώσει στοιχεία ίδιας κατηγορίας που χρησιμοποιούνται σε άμεση συνέχεια χωρίς να συνδέονται παρατακτικά:

Ο υπουργός δήλωσε ορθά-κοφτά: «Ζούμε σε κοινωνία δημοκρατική».

• σε φραστικά ονόματα του τύπου όνομα + όνομα:

παιδί-θαύμα λέξη-κλειδί

• σε κείμενα για τη γλώσσα για να δηλωθεί ότι το παρατιθέμενο στοιχείο αποτελεί μέρος της λέξης:

Το -εξ ήταν η πιο συχνή κατάληξη στις επωνυμίες εταιρειών κατά τη δεκαετία του ’70.

Η μονή ή διπλή παύλα

Ο γράφων χρησιμοποιεί τη μονή ή διπλή παύλα:

• για να δώσει έμφαση σε ένα σχόλιο

Τι θα γίνει αν ο πληθυσμός της Γης αυξάνει -συμμετρικά ή ασύμμετρα, κατά τόπους, αδιάφορο- με έναν ανάλογο ή έστω βραδύτερο ρυθμό;

• για να προσθέσει και υπενθυμίσει σημαντικές πληροφορίες στον αναγνώστη.

Η σκέψη δε συμπτίπτει άμεσα με τη γλωσσική έκφραση. Το νόημα -όπως και η γλώσσα- δε συνίσταται από μεμονωμένες λέξεις.

• για να απομονώσει από την υπόλοιπη πρόταση ομοειδή και διαδοχικά επεξηγηματικά στοιχεία που θα μπορούσαν εναλλακτικά να εισαχθούν με λέξεις ή φράσεις όπως: δηλαδή, για παράδειγμα κ.λπ.

Η εργασία που αλλοτριώνει και απογοητεύει βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με τις παραδοσιακές κοινωνίες όπου καθημερινά όλοι οι άνθρωποι, γυναίκες και άντρες, ασκούσαν μια ποικιλία δραστηριοτήτων –καλλιέργειες, ψάρεμα, κυνήγι, υφαντουργία, ράψιμο ρούχων, χτίσιμο σπιτιών, αγγειοπλαστική, κατασκευή εργαλείων, μαγείρεμα, θεραπεία- που όλες τους αντιπροσώπευαν μια χρησιμότητα, απαιτούσαν μιαν επιδεξιότητα και πρόσφεραν μια βαθιά ηθική ικανοποίηση.

• Συχνά τίθεται ζήτημα επιλογής μεταξύ παύλας και κόμματος. Η παύλα διευκολύνει τον αναγνώστη να διακρίνει ότι τα στοιχεία πριν και μετά το παρενθετικό τμήμα τής πρότασης αποτελούν ενιαίο σύνολο.

Για παράδειγμα, όταν ένα παρενθετικό σχόλιο τοποθετείται μεταξύ άρθρου και ονόματος:

Καταδίκασε την -κατά τα άλλα θεμιτή- πολιτική του υπουργείου.

Σε τέτοιου είδους παραδείγματα, η χρήση του κόμματος δυσκολεύει την ανάγνωση:

Καταδίκασε την, κατά τα άλλα θεμιτή, πολιτική του υπουργείου.

• για την οριοθέτηση παρενθετικών προτάσεων:

Ύστερα από πολύ -πόσο πολύ, άραγε;- καιρό υποδεχτήκαμε και πάλι τη μουσική δωματίου στον χώρο τού Ηρωδείου.

• κατά την απαρίθμηση στοιχείων σε ξεχωριστές σειρές:

Τομείς ειδικοτήτων:

• Μηχανολογία
• Ηχοληψία
• Ναυτιλιακά

Η μονή παύλα χρησιμοποιείται στις ακόλουθες περιπτώσεις:

• για να δοθεί έμφαση σε ερώτηση στο τέλος περιόδου.

Είμαστε υποχρεωμένοι να παρακολουθήσουμε την αλματώδη εξέλιξη της τεχνολογίας –αλλά με τι κόστος;

• για να διατυπωθεί ένα συμπέρασμα ή μια γενίκευση στο τέλος περιόδου.

Χρήματα, φήμη, δύναμη –αυτοί ήταν οι στόχοι της ζωής του.

• για να παρουσιαστεί μια απρόσμενη τροπή των γεγονότων στο τέλος περιόδου ή παραγράφου.

Σχεδίαζε αυτό το ταξίδι για μήνες με κάθε λεπτομέρεια –και στο τέλος το ακύρωσε.

Πλάγια γραμμή

Ο γράφων χρησιμοποιεί την πλάγια γραμμή:

• για να δηλώσει διάζευξη («ή»):

Οι επικοί ποιητές απέφυγαν να περιγράψουν την όψη τής Ελένης, αφήνοντας ελεύθερη τη φαντασία τού ακροατή/αναγνώστη.

• σε παραθέματα ποίησης για να δηλώσει την αλλαγή στίχου:

Χαίρε καμπυλοβλέφαρη γλυκόλαλη, δώσ’ στον αγώνα Ι αυτόν εδώ τη νίκη να κερδίσω, και το τραγούδι μου κάνε ώριο. Ι Κι εγώ και σε και άλλο μου θα θυμηθώ τραγούδι.

• στη σύντμηση λέξεων:

Κων/ πολη, Θεσ/νίκη.

• στην απόδοση φωνολογικής μεταγραφής: /efOimos/

Παρένθεση

Με την παρένθεση διακόπτουμε τη ροή του κειμένου:

• Για να δώσουμε δευτερεύουσες πληροφορίες
• Για να σχολιάσουμε άποψη που προηγείται
• Για να διαφοροποιήσουμε τις βασικές πληροφορίες από τις δευτερεύουσες.

Ο γράφων τοποθετεί σε παρενθέσεις (ή καμπύλες αγκύλες):

• επεξηγηματικά στοιχεία:

Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Παραπληγικών (ΠΑ.Σ.ΠΑ.) επικαλέστηκε υπουργική απόφαση.

Ο γιος του Θησέα, Ακάμας (που δίνει το όνομά του στο ομώνυμο όρος της βορειοδυτικής Κύπρου), ιδρύει την Αίπεια.

• παραδείγματα:

Μοίρα των λέξεων είναι να φθείρονται στο στόμα του ανθρώπου. Όχι από την πολλή χρήση, σαν τα παλιά νομίσματα, αλλά από την κακή χρήση, σαν τα όργανα του σώματος (π.χ. το μάτι) ή τις ψυχικές λειτουργίες (π.χ. τη φαντασία).

• ορισμούς εννοιών όρων:

Οι αστρονόμοι που μελετούν τις ιδιότητες των «μαύρων οπών» (αυτών των τόσο πυκνών συγκεντρώσεων ύλης που ακόμα και το φως δεν μπορεί να τους διαφύγει, γιατί το αιχμαλωτίζει η βαρύτητα) μοιάζουν να αδιαφορούν για αυτόν τον μικροσκοπικό κόκκο σκόνης, τον άνθρωπο, που είναι ασήμαντος μέσα στο άπειρο σμήνος των γαλαξιών.

• πηγές παραθεμάτων:

Ο Όμηρος περιγράφει την καθημερινή ζωή τής Ιωνίας στις απεικονίσεις της «Ασπίδος του Αχιλλέως» (Ιλ., Σ 480 κ.ε.).

Αγκύλες

Ο γράφων χρησιμοποιεί τα διάφορα είδη αγκυλών (τετράγωνες αγκύ­λες [ ], αγκιστροειδείς αγκύλες { }, γωνιώδεις αγκύλες < >) για να απομονώσει από το κείμενο ειδικές πληροφορίες παρενθετικού τύπου:

Η Κύπρος μνημονεύεται χαρακτηριστικά στον επίλογο [στ. 292].

• Περαιτέρω ρυθμίσεις για την επιλογή του ενός ή του άλλου τύπου αγκυλών υπάρχουν μόνο σε ειδικά κειμενικά είδη. Για παράδειγμα, σε γλωσσολογικά κείμενα, οι τετράγωνες αγκύλες χρησιμοποιούνται στην απόδοση φωνητικής μεταγραφής: [pedi]

Εισαγωγικά

Ο γράφων χρησιμοποιεί τα εισαγωγικά:

• για να παραθέσει κείμενο που έχει διατυπωθεί από κάποιον άλλο ομιλητή / γράφοντα:

«Ό,τι έπρεπε να λάβουμε υπόψη μας το λάβαμε» είπε εκείνη και αποχώρησε.

• για να δηλώσει αποστασιοποίηση του γράφοντος από τα γραφόμενα:

Περιορισμένα «κέρδη» αφήνουν οι Αγώνες για την πρωτεύουσα.

• για να εστιάσει την προσοχή του αναγνώστη σε μια λέξη ή φράση, στην οποία αποδίδει διαφορετική σημασία από την καθιερωμένη, ή όταν εισάγει έναν νεολογισμό.

Θα πρέπει να δεχτούμε ότι υπάρχει ένα «εννοιολογικό πεδίο», το οποίο σχηματίζεται από την προσπάθεια να προσδιορίσουμε μια έννοια με τη χρήση άλλων εννοιών. 

• για να δηλώσει ότι μια λέξη τού κειμένου εμφανίζεται σε μεταφορική χρήση:

«Φούσκα» αποδείχτηκε για 9 στις 10 μετοχές η περσινή χρηματιστηριακή έκρηξη.

• για να σχολιάσει τη σημασία μιας λέξης ή φράσης.

Όταν ο Άγγελος Τερζάκης μιλάει για «δημοκρατία», δεν αναφέρεται απλώς και μόνο σε ένα πολίτευμα· αναφέρεται σε ένα ανώτερο στάδιο πολιτισμού.

• για να σχολιάσει ειρωνικά, αμφισβητήσει ή μειώσει το κύρος μιας λέξης ή φράσης.

Δέκα στρατιώτες σκοτώθηκαν από «φιλικά πυρά».

• για επωνυμίες:

Την ανάγκη δημιουργίας πρασίνου τόνισε στην «Ε» ο καθηγητής Πολεοδομίας στο Ε.Μ.Π.

Θα περιμένουμε να επαναδρομολογηθούν τα πλοία «Πάτμος» και «Ρό­δος».

• σε κείμενα για τη γλώσσα τοποθετούνται εντός εισαγωγικών οι σημασίες λέξεων:

Το αγγλικό book «βιβλίο» σχηματίζει ομαλά τον πληθυντικό.

Αποσιωπητικά

Ο γράφων χρησιμοποιεί τα αποσιωπητικά (ή τρεις τελείες):

• για να δηλώσει ότι αποσιωπά ένα μέρος του μηνύματος:

Με τις επιχειρήσεις να βάζουν το πιστόλι στον κρόταφο των εργαζομένων για να εργαστούν περισσότερο ή …, ο Κορεάτης πρωθυπουργός υπόσχεται ότι θα κάνει στόχο τής πολιτικής του τον επαναπατρισμό των θέσεων εργασίας.

• για να δηλώσει ότι το μήνυμα περιέχει κάποιο υπονοούμενο, το οποίο πρέπει να συμπεράνει ο αναγνώστης, δημιουργώντας κλίμα αβεβαιότητας:

Πάντως, και παρότι η πρόσκληση είχε ανακοινωθεί από καιρό, ο υπουργός δεν παρέστη στα εγκαίνια…

• για να δηλώσει απρόσμενη μεταβολή στην εξέλιξη του νοήματος. Σε αυτή τη χρήση καταφεύγει όταν θέλει να τονίσει την υπερβολή ή να δημιουργήσει ένα κωμικό αποτέλεσμα. Σε αυτήν την περίπτωση, βάζει αποσιωπητικά πριν από τη λέξη που προξενεί αυτήν την απρόσμενη μεταβολή.

Οι πορτοκαλιές πινακίδες έγιναν… μαύρες.

Πρώτοι οι Έλληνες, αλλά … στο κάπνισμα.